Ουδέν νεότερο από το δυτικόν μέτωπο, Ρεμάρκ Έριχ Μαρία

13/6/2017


«Είμαι νέος. Είμαι είκοσι χρονών. Μα από τη ζωή μονάχα την απελπισιά έχω γνωρίσει, αυτή την αγωνία, το θάνατο και το πιο επιπόλαιο, το πιο παράλογο αλυσόδεμα της ζωής σε μια άβυσσο πόνου. Βλέπω να σπρώχνονται οι λαοί, να χτυπούν ο ένας τον άλλον και να σκοτώνονται δίχως να λένε τίποτα, δίχως να ξέρουν τίποτα, με τρέλα, πειθήνια κι αθώα».
Αυτή είναι η παρακαταθήκη του νεαρού στρατιώτη Πάουλ Μπόυμερ, που μαζί με μια παρέα συμμαθητών του βρέθηκε από τα θρανία στα χαρακώματα, στην πρώτη γραμμή του μετώπου. Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου θα ζήσουν τη φρίκη του θανάτου και τη σκληρή πραγματικότητα της μάχης, τη διάψευση των προσδο­κιών τους και την προδοσία.
Ωστόσο οι νεαροί στρατιώτες της γερμανικής Σιδηράς Νεολαίας στέκονται στις θέσεις τους, υπακούουν εντολές, σκοτώνουν για να επιβιώσουν, έτοιμοι να θυσιάσουν τη ζωή τους σε έναν πόλεμο που δεν καταλαβαίνουν. Το μυθιστόρημα Ουδέν νεώτερον από το δυτικόν μέτωπον εκδόθηκε το 1929 και χαρακτηρίστηκε ως το πιο συναρπαστικό λογοτεχνικό έργο για τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μεταφράστηκε σε 45 γλώσσες, έκανε εκατομμύρια πωλήσεις και γυρίστηκε δύο φορές σε κινηματογραφική ταινία.


Read More »

Τα σταφύλια της οργής, Τζον Στάινμπεκ

7/6/2017

Τα Σταφύλια της οργής, είναι το πιο πολυσυζητημένο αμερικάνικο βιβλίο του 20ού αιώνα. Από το 1939 που πρωτοεκδόθηκε, έχει κυκλοφορήσει σε εκατοντάδες εκατομμύρια αντίτυπα και έχει μεταφραστεί και ξαναμεταφραστεί στις περισσότερες γλώσσες.
Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα-σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής. Ο Στέινμπεκ περιγράφει με μοναδικό και ανεπανάληπτο τρόπο το Μεγάλο Κράχ, την αρχετυπική οικονομική κρίση που εντυπώθηκε με τρόμο στο συλλογικό φαντασιακό. Τα Σταφύλια της οργής είναι η ιστορία μιας από τις χιλιάδες οικογένειες του αμερικανικού Νότου που έχασαν τα πάντα στη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης, όταν καταστράφηκαν οι σοδειές τους από την παρατεταμένη ξηρασία και από τους θυελλώδεις ανέμους.
Με τα λιγοστά υπάρχοντά τους φορτωμένα σε ένα σαραβαλιασμένο φορτηγάκι ταξιδεύουν προς τη Γη της Επαγγελίας, την Καλιφόρνια, ελπίζοντας να βρουν δουλειά και ψωμί. Μα ακόμα και όταν φτάνουν στον προορισμό τους, δεν αργούν να αντιληφθούν ότι τα πράγματα δεν ήταν όπως είχαν ελπίσει. Τα Σταφύλια της οργής είναι ένας ύμνος στον άνθρωπο και την ανθρωπιά, στη δύναμη της οικογένειας, στη μάχη για τον επιούσιο, στις μικρές πράξεις καλοσύνης των ανθρώπων.

Read More »

Γιορτή βιβλίου

29/5/2017


Η Γιορτή Βιβλίου επέστρεψε στο κέντρο της Αθήνας, σε έναν από τους ωραιότερους περιπάτους, ο οποίος συνδέει το ιστορικό κέντρο με το Γκάζι και τα Πετράλωνα.
Ο Σύλλογος Εκδοτών Βιβλίου Αθήνας (ΣΕΒΑ), έπειτα από επίμονες προσπάθειες, γιορτάζει φέτος τα 40 χρόνια Γιορτής Βιβλίου στον πεζόδρομο της Ερμού (με αφετηρία την Πλατεία Ασωμάτων), με σκοπό να δημιουργήσει έναν χώρο ανταλλαγής ιδεών στο κέντρο της Αθήνας μέσα από αυτό το σημαντικό πολιτιστικό γεγονός.
Η φετινή Γιορτή Βιβλίου θα διαρκέσει έως τις 11 Ιουνίου (υπό την αιγίδα του ΥΠΠΟΑ). Συμπίπτει με τα 100 χρόνια από την επανάσταση του 1917 στη Ρωσία και τα 50 χρόνια από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου, συμβάντα που επηρέασαν ανάμεσα στ' άλλα και την πολιτιστική ζωή στη χώρα μας. Στο πλαίσιο αυτό, θα πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις και δράσεις για μικρούς και μεγάλους.

Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα - Παρασκευή: 18.00-22.00. Σάββατο: 10.00-14.30 και 18.30-11.00. Κυριακή: 10.00-14.30 και 18.30-10.30.

Πηγή
Read More »

Το όνομα του ρόδου

25/5/2017

Ένα λατινικό χειρόγραφο του 14ου αιώνα που αναδύεται από τη λήθη χάρη σε μια γαλλική μετάφραση του 17ου αιώνα, επτά εγκλήματα μέσα σε επτά ημέρες, που διαπράττονται στην απομονωμένη βιβλιοθήκη ενός μοναστηριού, ένας πρώην κατήγορος της Ιερής Εξέτασης που ερευνά επίμονα αυτά τα εγκλήματα ώσπου να ανακαλύψει την αλήθεια. Το 1980 κανένας δεν θα στοιχημάτιζε ούτε δεκάρα για το ενδιαφέρον που παρόμοια αφηγηματικά συστατικά (ήδη γνωστά, ήδη δοσμένα, ήδη φθαρμένα από τη λογοτεχνία του "είδους") θα μπορούσαν να διεγείρουν. Και όμως "Το όνομα του ρόδου" σημείωσε επιτυχία χωρίς προηγούμενο, παγκόσμια αναγνώριση, που μετέβαλε εκ βάθρων τα κριτήρια της εκδοτικής παραγωγής, και όχι μόνο της ιταλικής.

Ειρωνεία ασφαλώς και λογιοσύνη και τέλεια απόδοση του ιστορικού περιβάλλοντος και μεγάλη κατασκευαστική δεξιοσύνη. Αλλά το κλειδί αυτής της εντελώς απροσδόκητης υποδοχής δεν έγκειται τόσο στα επιμέρους στοιχεία όσο στη θαυμαστή δοσολογία τους, στην ακροσφαλή και όμως σταθερότατη ισορροπία τους χάρη στην οποία κατανέμονται αδιάλειπτα σε κάθε στιγμή της εξιστορούμενης περιπέτειας. Κάτω από την επιφάνεια του αστυνομικού μυθιστορήματος εποχής ή νεογοτθικού ή ιστορικού μυθιστορήματος, όπως θα μπορούσε να το πει κανείς, κρύβεται πιθανώς το πρώτο και σημαντικότερο ιταλικό μυθιστόρημα της μεταμοντέρνας εποχής, ένα σύγχρονο κλασικό έργο, το οποίο δεν έπαψε και ίσως ουδέποτε θα πάψει να ενδιαφέρει και να καταπλήσσει.
Πηγή
Read More »

Μεγάλες προσδοκιές

23/5/2017

Οι «Μεγάλες Προσδοκίες» είναι η υπέροχη ιστορία του νεαρού Πιπ που ζει στη φτώχεια του χωριού του, ώσπου οι τρομερές συμπτώσεις τον φέρνουν στο Λονδίνο, στους κύκλους του «καλού κόσμου». Μέσα από τις περιπέτειες του Πιπ, που παρατηρεί τον κόσμο γεμάτος όνειρα κι ερωτηματικά, ο Ντίκενς περιγράφει την Αγγλία της πρώτης βιομηχανικής εποχής, μιας σκληρής εποχής όπου όμως τα θαύματα ήταν δυνατά. Με φόντο την ύπαιθρο, που παρακμάζει, και το άστυ, που αναπτύσσεται γοργά, ο Ντίκενς δημιουργεί μια σειρά αξιαγάπητους χαρακτήρες (όπως τον καλοκάγαθο Τζο και την γλυκιά Μπίντυ) που συγκρούονται με τους Κακούς, που κι αυτοί απ' την πλευρά τους έχουν τις δικαιολογίες τους. Η ωραία Εστέλλα είναι δύστροπη και καταστροφική, η μις Χάβισαμ είναι μισότρελη, η αδελφή του Πιπ είναι μια μέγαιρα: και ο Μάγκγουιτς, που αποτελεί με τον τρόπο του το κέντρο αυτής της ιστορίας, είναι ένας παράνομος - σαν τον Γιάννη Αγιάννη στους Αθλίους. Όμως πίσω από τα φαινόμενα κρύβονται απρόσμενες αλήθειες και παλιά μυστικά που συνιστούν την ίδια την πλοκή και που κινούν το γαϊτανάκι των ηρώων. Ο ανικανοποίητος έρωτας, η φιλία, η μοίρα, η εκδίκηση, οι ταξικές συγκρούσεις, η κοινωνική αναρρίχηση, η αρρώστια, ο θάνατος και η λύτρωση περιγράφονται εδώ με ρεαλισμό και χιούμορ: οι δραματικές σκηνές είναι συνταρακτικές, οι κωμικές είναι ξεκαρδιστικές και οι πρώτες διαδέχονται τις δεύτερες σε μια μνημειώδη σύνθεση. (ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ)

[...] στις Μεγάλες προσδοκίες, που μάλλον ξεφεύγουν από τα όρια του κοινωνικού μυθιστορήματος, ο συγγραφέας θα χτίσει τον κεντρικό του χαρακτήρα με βάση τις επιταγές του χρήματος, όπως τουλάχιστον τις αντιλαμβάνεται η βικτωριανή Αγγλία: το φτωχόπαιδο που αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο στο μυθιστόρημα, θα έχει έναν και μοναδικό στόχο - το πώς να πλουτίσει σε μια κοινωνία συστηματικών αποκλεισμών. Κι όλα αυτά στο πλαίσιο μιας αφήγησης που θέλει να αποδείξει [...] ότι η φτώχεια δεν συνιστά φυσική κατάσταση ή προϊόν προσωπικής ανικανότητας, αλλά το απαραγνώριστο χαρακτηριστικό ενός πανίσχυρου ταξικού καθεστώτος, που υπερασπίζεται με νύχια και με δόντια την πίστη του στην ανισομέρεια και την ανισότητα. (Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ, 21/1/2012)

[...] Στις επτακόσιες και πλέον σελίδες του βιβλίου παρουσιάζονται όλα τα σημαντικά ανθρώπινα αισθήματα: ο έρωτας, η φιλία, ο πόνος της απώλειας. Δίπλα στον βασικό κορμό αφήγησης αναπτύσσονται ενότητες που επιτρέπουν τη λεπτομερή παρουσίαση όλων των ανθρώπινων στιγμών. Ο ρεαλισμός διαδέχεται το χιούμορ και οι σκηνές εναλλάσσονται καθώς η κωμωδία αντικαθιστά συστηματικά την τραγωδία.

Πηγή : (Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 14/12/1997)
Read More »

Το διόροφο της Τσιμισκή

19/5/2017

1920- 1945. Συγκλονιστικές ιστορικές στιγμές αλλάζουν τον πολιτισμικό χάρτη της Θεσσαλονίκης, μιας πόλης με έντονο πολυπολιτισμικό παρελθόν. 

Είναι το διάστημα κατά το οποίο διασταυρώνονται στη Θεσσαλονίκη ομάδες που έζησαν με διαφορά ολίγων χρόνων  τον ίδιο πόνο, αυτόν του ξεριζωμού, του θανάτου και της ολοκληρωτικής απώλειας. Το νέο πρόσωπο της πόλης οφείλεται αφενός στη μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμών που έγινε ποτέ, αυτή των Μικρασιατών και Ποντίων, και αφετέρου στην εξολόθρευση των Εβραίων  της Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής.

Πριν την απελευθέρωση το εβραϊκό στοιχείο αριθμεί πληθυσμό σημαντικά μεγαλύτερο των μουσουλμάνων και χριστιανών. Οι πρόγονοί τους  είχαν έρθει από την ιβηρική χερσόνησο  τον δέκατο πέμπτο αιώνα εκδιωγμένοι από τον Φερδινάρδο και την Ισαβέλλα και μετά από τόσες γενιές  θεωρούν –πολύ σωστά- τη Θεσσαλονίκη πατρίδα τους. Με την απελευθέρωση  αποκτούν μαζί με τους υπόλοιπους την ταυτότητα του έλληνα πολίτη.

 Αρκετοί από αυτούς έχουν δύναμη και  κρατούν την αγορά στα χέρια τους ωστόσο οι περισσότεροι είναι φτωχοί λιμενεργάτες και μεροκαματιάρηδες.  Ο χριστιανικός πληθυσμός παίρνει το προβάδισμα όταν  καράβια με εξαθλιωμένους Πόντιους  φτάνουν στην προσφυγούπολη της Καλαμαριάς γεμάτοι ελπίδες. Τα άτομα αυτά γρήγορα  βλέπουν τις προσδοκίες τους να εξανεμίζονται.

Σχεδόν παράλληλα Μικρασιάτες που άφησαν πίσω τους δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, που είδαν δικούς τους να καίγονται ζωντανοί μέσα στη φωτιά την οποία έβαζαν οι Τσέτες αντάρτες ή να πνίγονται στην προσπάθειά τους να σωθούν από το στρατό του Κεμάλ, καταλήγουν στη Θεσσαλονίκη κι εκεί η πρώτη γενιά χάνεται ανάμεσα στην ελπίδα του επαναπατρισμού και τον αγώνα να στήσουν μια νέα ζωή για τα παιδιά τους. Κι ενώ οι μουσουλμάνοι έχουν φύγει με την ανταλλαγή των πληθυσμών, κατά την  περίοδο του μεσοπολέμου με την ανοικοδόμηση και ανάπτυξη  συγκεντρώνεται επίσης στην πόλη μεγάλος αριθμός εσωτερικών μεταναστών.

Σ’ αυτό το μωσαϊκό κάποιοι συμβιώνουν αρμονικά, ερωτεύονται αναμεταξύ τους παρά τις διαφορές, συνεργάζονται. Άλλοι πάλι  νοιώθουν ανταγωνιστικά  ή ακόμα  φτάνουν στο σημείο να εχθρεύεται και να επιβουλεύεται ο ένας τον άλλο.

Η οικονομική κρίση του ’30  επηρεάζει την αγορά, η ανεργία είναι μεγάλη, κι ο ανταγωνισμός ακόμα μεγαλύτερος. Ήδη έχουν αναπτυχθεί αντισημιτικές και αντικομουνιστικές τάσεις από συγκεκριμένες ομάδες.  Στη συνέχεια η γερμανική κατοχή αποδεικνύεται δύσκολη για όλους τους κατοίκους της πόλης  και χειρότερη για την εβραϊκή κοινότητα.

Οι γερμανοί  περιορίζουν τους εβραίους σε γκετοποιημένες περιοχές κι από εκεί τους φορτώνουν στα τρένα με προορισμό το Άουσβιτς. Η τύχη τους είναι προκαθορισμένη, ωστόσο εκείνοι το αγνοούν. Με την αναχώρησή τους οι περιουσίες τους καταλήγουν στους μεσεγγυούχους και είναι πολλοί οι χριστιανοί –συνεργάτες των Γερμανών- που επωφελήθηκαν με την αναχώρησή τους, κάποιοι μάλιστα βοήθησαν τους κατακτητές στο έργο τους.

Ωστόσο υπήρξαν κι άλλοι οι οποίοι προσπάθησαν να  τους συμπαρασταθούν, να τους κρύψουν ή να τους φυγαδεύσουν. Γεγονός είναι ότι από τις περίπου 50000 εβραίων που ζούσαν στη Θεσσαλονίκη προπολεμικά, επιστρέφουν από τα στρατόπεδα λιγότεροι από 2000. Η Θεσσαλονίκη τώρα είναι σχεδόν στο σύνολό της πόλη χριστιανών.

Κείμενο: Μαριάννα Τανάγια
Πηγή: http://publishitmagazine.gr/giota-fotou-me-aformi-to-diorofo-tis-tsimiski/


Read More »

Μάκβεθ: Ο φόνος σαν όρος επαλήθευσης του τραγικού πεπρωμένου

16/5/2017

Τον Μάκβεθ του Σαίξπηρ διαβάσαμε με μεγάλη ευχαρίστηση στην υποδειγματική και βαθύτατη μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά (εκδόσεις Κέδρος). Ο Μάκβεθ είναι η συντομότερη τραγωδία του Σαίξπηρ. Συνίσταται στις πέντε πράξεις ενός «εφιάλτη», που αρχίζουν και τελειώνουν εν ριπή οφθαλμού. Ο Μάκβεθ είναι στρατηγός στον στρατό του Σκότου βασιλιά Ντάνκαν και θέλει να καταλάβει την εξουσία· για να το πετύχει αυτό θα διαπράξει μια σειρά από φόνους -τον έναν μετά τον άλλον-, ύστερα από προτροπή της γυναίκας του, της Λαίδης Μάκβεθ. Στο τέλος της τραγωδίας θα πεθάνει από το χέρι του ευγενούς Μάκνταφ, αφού οι φόνοι του θα έχουν αποκαλυφθεί.

Ο Μάκβεθ έχει καταπνίξει μια επανάσταση και είναι δυνατόν να γίνει βασιλιάς, και έτσι πρέπει να γίνει - επιταγή της μοίρας. Δολοφονεί γι' αυτόν τον λόγο τον νόμιμο ηγεμόνα Ντάνκαν. Αυτό όμως δεν είναι αρκετό· πρέπει να δολοφονήσει και τους μάρτυρες του εγκλήματος αλλά και όσους υποψιάζονται κάτι γι' αυτό, κι όχι μόνον αυτούς αλλά και τους γιους και τους φίλους εκείνων που δολοφόνησε. Τελικά πρέπει να σκοτώσει τους πάντες, γιατί όλοι είναι εναντίον του. Ηταν ένα πεπρωμένο που ο ίδιος δεν επέλεξε - το αποφάσισαν οι πανούργες μάγισσες, οι μοίρες, και του το επιβάλλουν, απόφαση που θα υλοποιηθεί μέσα από τη μεσολάβηση της γυναίκας του Λαίδης Μάκβεθ, δημιουργώντας έτσι ακόμη έναν καταραμένο ανάμεσα στους τόσους μεταξύ των δυστυχισμένων που έζησαν - και που θα ζήσουν.

Το θέμα της εξουσίας είναι το κεντρικό στην εν λόγω τραγωδία, με το οποίο συνέχονται και τα άλλα θέματα του έργου, που είναι ο φόνος και ο φόβος. Ολα μαζί συνθέτουν ένα ερώτημα που απασχόλησε τους ανθρώπους από καταβολής κόσμου: το θέμα του πεπρωμένου. Ο Μάκβεθ δεν είναι πραγματικό πρόσωπο, μα μια φιγούρα που υποβαστάζει το ασήκωτο πεπρωμένο της τελικής κατάρρευσης ύστερα από μια τραγική κορύφωση και φριχτό μαρτύριο του ίδιου του Μάκβεθ.

Το σχήμα δεν θα 'ταν τόσο δραματικά φορτισμένο αν ο Μάκβεθ δεν ήξερε τι τον περιμένει· ο Μάκβεθ γνωρίζει την προφητεία, και στο βάθος τη φοβάται, όπως συμβαίνει με όλους τους καταραμένους, μα πιστεύει πως τούτη δεν θα πραγματοποιηθεί - πως κάτι τέτοιο είναι εκ των πραγμάτων αδύνατο να γίνει. Σε μεγάλο βαθμό θέλει να πιστεύει κάτι τέτοιο, ο φόβος όμως του σχίζει τα σωθικά, τον συνθλίβει, καθώς ο ένας φόνος ακολουθεί τον άλλον, και ο Μάκβεθ κατευθύνεται προς τη μεγάλη του αλήθεια: την προαποφασισμένη του κατάρρευση, με τρόπο εφιαλτικό και σε ρυθμό εφιάλτη: όλοι θα 'ναι εναντίον του, θα βαδίσει καταπάνω του ένα δάσος και ο άνθρωπος που δεν γεννήθηκε από γυναίκα θα τον σκοτώσει.

Ο άνθρωπος αυτός θα 'ναι «ο δίκαιος Μάκνταφ»· ο άνθρωπος που «έσκισαν την κοιλιά της μάνας του για να τον βγάλουν από μέσα», φέρνει στο φως μια ασύλληπτη πραγματικότητα: ο φόνος μπορεί να 'ναι μια δίκαιη πράξη αν μέσα απ' αυτόν σκοτώνεται το κακό (ας θυμηθούμε τους αλλεπάλληλους φόνους του Αμλετ) ή και σε μία άλλη περίπτωση: όταν ο φόνος είναι όργανο της ιστορίας, αυτών που μέσα από τη μεγάλη πορεία των ανθρώπων πρόκειται να κυριαρχήσουν ιστορικά και πολιτικά και να νομιμοποιήσουν έτσι την κατοχή της εξουσίας.

Οπως σημειώνει ο Jan Kott στο δοκίμιό του για τον Μάκβεθ, ο φόνος συνιστά μια τελείως ιδιαίτερη «γνώση». Οποιος δεν έχει σκοτώσει είναι κατά μία έννοια παρθένος - μια παρθενία που θυμίζει την κατάσταση των πρωτόπλαστων στον Παράδεισο, προτού γευθούν τον απαγορευμένο καρπό της γνώσης. Μετά τον πρώτο φόνο ο φονιάς γίνεται μέτοχος μιας γνώσης ασύλληπτης όσο και δυσβάσταχτης: έχει αποκτήσει ένα άνευ προηγουμένου δικαίωμα πάνω στον άλλον· του 'χει πάρει ό,τι πολυτιμότερο έχει, κάτι που ο ίδιος ο φονιάς ποτέ δεν θα πίστευε πως θα 'ταν δυνατόν να συμβεί, προτού διαπράξει τον φόνο. Τώρα όμως έχει πάρει έναν δρόμο χωρίς επιστροφή, και κάτι που έγινε μία φορά μπορεί και να επαναληφθεί - πολύ περισσότερο αν συντρέχουν ειδικοί λόγοι. Αυτή είναι η κατάσταση του Μάκβεθ μετά τον πρώτο φόνο.

Πολύ συχνά έχουν προσεγγίσει τη φιγούρα του Μάκβεθ σαν να 'ταν αυτός ένας ειδεχθής δολοφόνος. Παρ' όλο που ο Μάκβεθ μετατρέπεται σε τέτοιον, στην ουσία τους φόνους τούς διαπράττει παρά τη θέλησή του. Ο Μάκβεθ ενεργεί ύστερα από παρότρυνση της γυναίκας του - ηθικό εξαναγκασμό μέσα από ψυχολογική πίεση αποτελεί στην ουσία αυτό που κάνει η Λαίδη Μάκβεθ, αφού όχι μόνον τον παροτρύνει αγγίζοντάς τον στην ανδρική του αξιοπρέπεια, του θέτει προ οφθαλμών το υψηλό του καθήκον -ένα πραγματικό όραμα για το ζεύγος Μάκβεθ-, για το οποίο είναι προορισμένος: το να βασιλέψει.

Ο Μάκβεθ εμφανίζεται παντελώς ανίσχυρος ν' αποφασίσει κάτι άλλο από αυτό που τελικά αποφασίζει, πολύ περισσότερο μάλιστα αφού στα χέρια του Σαίξπηρ ο Μάκβεθ έρχεται να στήσει το σκηνικό μιας τραγωδίας ασύλληπτης: ο Μάκβεθ -μια φιγούρα και τίποτε άλλο- γεννήθηκε κι έζησε κουβαλώντας τη βαριά προφητεία- απόφαση των μαγισσών: να βασιλέψει και υλοποιώντας έναν εφιάλτη στην καθαρότερή του μορφή, να σκοτώσει και να πεθάνει. Εδώ δεν υπάρχουν πεδία μάχης ούτε στρατοί με πολεμιστές -εκτός από τον στρατό που θα βαδίσει στο τέλος του έργου απέναντι στον Μάκβεθ-, μα μόνον αίθουσες όπου διαπράττονται οι φόνοι.

Ο Μάκβεθ σκοτώνει όχι μόνον τους πολιτικούς του αντιπάλους, μα και «τον ύπνο», και δεν μπορεί να κοιμηθεί. Επίσης όταν είναι ξύπνιος υποφέρει ανεπανόρθωτα γιατί φοβάται. Τελικά όμως -ένα από τα μεγαλύτερα δυνατά χτυπήματα της μοίρας- η γυναίκα του η Λαίδη Μάκβεθ πεθαίνει πριν απ' αυτόν, αφήνοντάς τον απροστάτευτο.

Τα θέματα του Μάκβεθ, η πολιτική εξουσία, ο φόνος και ο φόβος, δεν θα συνέχονταν νοηματικά αν αυτά τα θέματα δεν συγκροτούσαν μια αριστουργηματική τραγωδία δίχως τελική κάθαρση, τραγωδία που αντλεί την τραγικότητά της από το μείζον θέμα του έργου, θέμα που υποβαστάζει την πλοκή αδιάλειπτα: το θέμα του τραγικού πεπρωμένου του Μάκβεθ, πεπρωμένο που σαν τέτοιο είναι προδιαγεγραμμένο και αναπόφευκτο.

Ισως να μην έχει υπάρξει άνθρωπος που περπάτησε στον κόσμο αυτό, ο οποίος να μην προβληματίστηκε έστω και σε μία μονάχα στιγμή της ζωής του όσον αφορά το ποια θα είναι η μοίρα του, το πεπρωμένο του. Τούτη η σκέψη που απασχόλησε ολόκληρη την ανθρωπότητα και όσον αφορά το δικό της πεπρωμένο, προβλημάτισε τους ανθρώπους σ' όλες ανεξαιρέτως τις εποχές -ας θυμηθούμε τις τόσες «προφητείες» που έχουν διατυπωθεί και που αφορούν την κατάληξη της ανθρωπότητας-, και το πιθανότερο είναι να μην πάψει ποτέ ν' απασχολεί τους ανθρώπους, τουλάχιστον ως απλό ερώτημα ή σκέψη. Η αίσθηση πως η ζωή και η πραγματικότητα δεν ελέγχονται και δεν καθορίζονται από τον ίδιο τον άνθρωπο, αλλά π.χ. από τη θέση και την πορεία των άστρων, είναι μια πολύ βαθιά αίσθηση όσο και φόβος του ανθρώπου από αρχαιοτάτων χρόνων. Το θέμα του πεπρωμένου έρχεται να το συναντήσει, καθώς πάντα το ακολουθεί από πολύ κοντά, το θέμα της πρόβλεψης ενός μέλλοντος που μπορεί να είναι και δυσοίωνο -τότε πια μιλάμε για προφητεία.

Οταν ο Σαίξπηρ έγραφε τον Μάκβεθ και σχεδίαζε τη μορφή του ήρωα να καθοδηγείται από την πανούργα γυναίκα του, η οποία τον οδηγεί στην καταστροφή, έθετε άμεσα το θέμα της ανθρώπινης ευθύνης. Ο Μάκβεθ δεν μπορεί ν' αποφασίσει από μόνος του τι θα πράξει, οι πράξεις του τού υπαγορεύονται, βέβαια και αυτός ο ίδιος έχει επιθυμίες (να βασιλέψει, π.χ.), αυτές όμως οι επιθυμίες αντί να τον θέσουν προ των ευθυνών μιας ώριμης στάσης, τον μετατρέπουν σε τέλειο υποχείριο της γυναίκας του. Τούτη ακριβώς η αδυναμία του Μάκβεθ να ενεργήσει υπεύθυνα σηματοδοτεί και τον εγκλεισμό του στον κλοιό του τραγικού πεπρωμένου του.

Ο Μάκβεθ καταρρέει όχι μόνο δίχως να προβάλει καμία ιδιαίτερη αντίσταση, μα δίχως να διαφαίνεται το πώς θα 'ταν δυνατόν να αποσοβηθεί η τραγική κατάληξη του έργου. Το θέμα «της αυτοεκπληρούμενης προφητείας», γνωστής από την ψυχολογία -το να προκαλεί κανείς τη δυσάρεστη έκβαση σε μια κατάσταση μόνο και μόνο επειδή φοβάται το αναπόφευκτο της πρόβλεψης- φέρνει στον νου τις τόσες δυσοίωνες προβλέψεις -εκ μέρους ακόμα και διανοουμένων- όσον αφορά την κατάληξη της μεγάλης πορείας της ανθρωπότητας· και φαίνεται πως ο Σαίξπηρ στον Μάκβεθ επιχειρεί να συνθέσει μια αλληγορία για το πεπρωμένο της ανθρωπότητας η οποία μέσα από τα τόσα δεινά της ιστορίας της δεν έπαψε, ώς σήμερα, να δοκιμάζεται. Και πράγματι, από τον κλοιό «της αυτοεκπληρούμενης προφητείας» απελευθερώνεται κανείς μονάχα αν μπορέσει μέσα από μια δύσκολη πορεία αυτογνωσίας και συνειδητοποιήσεων να φτάσει ν' αναγνωρίσει και να επιλέξει λύσεις καλύτερες από «τις δυσοίωνες» που κάποτε ο ίδιος επέλεγε - έχοντας την ψευδαίσθηση πως του επιβάλλονταν. Αυτός ίσως είναι και ο δρόμος για την πραγματική ωρίμανση του ανθρώπου και ίσως και το ζητούμενο για να μπορέσει μια ολόκληρη κοινωνία ν' αναλάβει πραγματικά τις ευθύνες της.

Ο άνθρωπος που δεν τον γέννησε γυναίκα, ο Μάκνταφ, θα μιλήσει τη γλώσσα «μιας νέμεσης», μιας βούλησης που επιβάλλεται «άνωθεν», και ο Μάκβεθ θα πεθάνει, όχι όμως και οι κάτοικοι τούτου του κόσμου που σμίλευσαν τον Παρθενώνα και τις Πυραμίδες, που κάποια στιγμή θ' αποφασίσουν αυτεξούσιοι για τη μοίρα τους.

Ούλλιαμ Σαίξπηρ
Μάκβεθ

μτφρ.: Γιώργος Χειμωνάς
κείμενο:
Read More »

Καμια δουλειά δεν είναι ντροπή

11/5/2017
 

Όταν είσαι συγγραφέας κάνεις ό,τι να ’ναι για να εξασφαλίσεις τα προς το ζην.
Τρανά παραδείγματα, μερικοί από τους γίγαντες της λογοτεχνίας, που πριν αναγνωριστούν: 


Ο Χένρι Ντέηβιντ Θορώ εργαζόταν στο εργοστάσιο μολυβιών του πατέρα του.

Ο Άρθουρ Κόναν Ντόυλ ήταν οφθαλμολόγος.

Ο Ουίλιαμ Φώκνερ ήταν ταμίας βιβλιοπωλείου, υπεύθυνος αλληλογραφίας σε πανεπιστήμιο, υπάλληλος τράπεζας.

Ο Ουάλας Στίβενς ήταν ασφαλιστής. Κράτησε τη δουλεία ακόμη και αφότου έγινε ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της Αμερικής.

Ο Ρίτσαρντ Ράιτ ήταν ταχυδρόμος.

Ο Κέρτ Βόνεγκατ ανέλαβε την αντιπροσωπεία της Saab και έγραφε τα Δελτία Τύπου της General Electric.

Ο Τζακ Λόντον δοκίμασε την τύχη του ως χρυσοθήρας.

Ο Τσαρλς Ντίκενς εργάστηκε σε εργοστάσιο παρασκευής βερνικιών για παπούτσια.

Ο Τζακ Κέρουακ ήταν υπάλληλος βενζινάδικου.

Οι Έρνεστ Χέμινγουει, Ντάσιελ Χάμετ, Ε. Ε. Κάμινγκς, Ουίλιαμ Σάμερετ Μομ, Τζον Ντος Πάσος υπήρξαν όλοι τους οδηγοί ασθενοφόρων στη διάρκεια του Α Παγκόσμιου Πολέμου.

Ο Τ. Σ. Έλιοτ ήταν τραπεζικός υπάλληλος στην τράπεζα  Lloyds του Λονδίνου. Πριν είχε δουλέψει ως δάσκαλος και μετά ως υπάλληλος στον εκδοτικό οίκο Faber and Faber.

Ο Τζόζεφ Κόνραντ υπηρέτησε στο εμπορικό ναυτικό για 19 χρόνια, φεύγοντας με το βαθμό του πρώτου καπετάνιου. Οι εμπειρίες του από τη ζωή στη θάλασσα και τα πρόσωπα που γνώρισε τα χρόνια εκείνα ήταν η έμπνευση για τα περισσότερα έργα του. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, έχει κρατήσει τα ονόματα των προσώπων που υπήρξαν η βάση για τους χαρακτήρες που δημιούργησε.

Ο Κώστας Καρυωτάκης, αν κι έκανε μια προσπάθεια να δουλέψει ως δικηγόρος, διορίστηκε ως υπάλληλος στο Δημόσιο, υπηρετώντας σε διάφορες περιοχές.
Η οικονομική καταστροφή της οικογένειάς του μετά τον θάνατο του πατέρα του έκανε τον Καβάφη ν αναζητήσει μια δουλειά που θα του εξασφάλιζε σταθερό εισόδημα, οπότε έγινε υπάλληλος στην Αγγλική Εταιρεία Υδάτων της Αλεξάνδρειας, όπου δούλεψε όλη του τη ζωή.

Παρ όλο που κι ο Κάφκα σπούδασε στη Νομική, έγινε τελικά υπάλληλος ασφαλιστικής εταιρείας.
Ο Ντάσιελ Χάμετ είχε υπάρξει κι ο ίδιος ιδιωτικός ντετέκτιβ στο διάσημο Πρακτορείο Πίνκερτον, από το 1915 ως το 1922.

Οι Λουί Φερντινάντ ΣελίνΜανόλης ΑναγνωστάκηςΗλίας ΠαπαδημητρακόπουλοςΓιώργος Χειμωνάς,Ίρβινγκ Γιάλομ, Αντόν Τσέχοφ, Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Αντρέ Μπρετόν είχαν σπουδάσει Ιατρική.

Πηγή: http://www.prosperus.gr/blog.php?id=182
Read More »

Η ΦΟΡΜΟΥΛΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

10/5/2017


Στα σκαλοπάτια του αιγυπτιακού μουσείου, στο Κάιρο, μια άγνωστη πλησιάζει τον Τομάς Νορόνια. Το όνομά της είναι Αριάνα Πακραβάν, είναι Ιρανή και έχει μαζί της το αντίγραφο ενός ανέκδοτου παλιού χειρογράφου με παράξενο τίτλο και ένα αινιγματικό ποίημα.

Η απροσδόκητη συνάντηση ρίχνει τον Τομάς σε μια συναρπαστική περιπέτεια, στη διάρκεια της οποίας εμπλέκεται στην πυρηνική κρίση με το Ιράν και βρίσκεται μπροστά στην πιο σημαντική ανακάλυψη που έκανε ποτέ ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, ένα εύρημα που τον οδηγεί στο μεγαλύτερο από όλα τα μυστήρια:

Την επιστημονική απόδειξη της ύπαρξης του Θεού. Μια ιστορία έρωτα, μηχανορραφιών και προδοσίας, μια ανελέητη καταδίωξη, μια πνευματική αναζήτηση που μας οδηγεί στην πιο φοβερή μυστικιστική ανακάλυψη όλων των εποχών.

Βασισμένο σε νέες επιστημονικές ανακαλύψεις στους τομείς της φυσικής, της κοσμολογίας και των μαθηματικών, το μυθιστόρημα Η Φόρμουλα του Θεού μάς πηγαίνει ένα εκπληκτικό ταξίδι στις απαρχές του χρόνου, στην ουσία του σύμπαντος, στο νόημα της ­ζωής.

«Αγνά. Όλα από εκεί φαίνονταν γαλήνια, διάφανα, ανυψωμένα. Αγνά. Πουθενά αλλού ο Tομάς δεν είχε ποτέ την αίσθηση ότι βρίσκεται κάπου μεταξύ ουρανού και γης, αιωρούμενος πάνω από την ομίχλη με το πνεύμα ελεύθερο, αναδυόμενος μέσα από την ανθρώπινη μάζα για να αγγίξει το Θεό, νιώθοντας την αιωνιότητα συμπυκνωμένη σε ένα δευτερόλεπτο, το εφήμερο να εκτείνεται ως το άπειρο, την αρχή του Ωμέγα και το τέλος του Άλφα, το φως και το σκοτάδι, το σύμπαν σε ένα φύσημα, την εντύπωση ότι η ζωή έχει ένα μυστικό νόημα, ότι υπάρχει ένα μυστήριο κρυμμένο πίσω από ό,τι είναι ορατό, ένα αίνιγμα καταγραμμένο με αρχαία γράμματα σε έναν ερμητικό κώδικα, έναν παμπάλαιο ήχο που τον νιώθει κανείς αλλά δεν τον ακούει. Το μυστικό του σύμπαντος».
Πηγή
 
Read More »

Η ανθρωποκεντρική Θεία Κωμωδία του Δάντη

8/5/2017


O μεγαλύτερος Ιταλός ποιητής και φιλόσοφος του Μεσαίωνα και ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, ο Δάντης Αλιγκιέρι, γεννήθηκε την 1η Ιουνίου του 1265 και πέθανε στις 14 Σεπτεμβρίου 1321. Ο Δάντης έμεινε περισσότερο γνωστός για το επικό του ποίημα Commedia, το οποίο μετονομάστηκε σε Θεία Κωμωδία (La Divina Commedia). Επηρέασε βαθιά όχι μονο τη θρησκευτική φαντασία αλλά και όλες τις επόμενες αλληγορικές κατασκευές στη λογοτεχνία.
Ο Δάντης στη Θεία Κωμωδία περιγράφει σε πρώτο πρόσωπο, το φανταστικό ταξίδι του στον Άδη, το οποίο ξεκινά – κατά την πιθανότερη εκδοχή – την Μεγάλη Παρασκευή του 1300, στις 8 Απριλίου και ενώ ο Δάντης είναι τριάντα πέντε ετών. Το ταξίδι παρουσιάζεται ως αληθινό, κυρίως μέσω της χρήσης πλήθους στοιχείων που παραθέτει ο Δάντης σχετικά με αυτό και των λεπτομερειών που δίνονται με πολύ μεγάλη ακρίβεια. Κατά το πέρασμά του από την Κόλαση και το Καθαρτήριο, ο ποιητής συνοδεύεται από τον δάσκαλό του Βιργίλιο, ενώ η πορεία του στον Παράδεισο γίνεται με την παρουσία της Βεατρίκης, ο χαρακτήρας που αντιπροσωπεύει το γυναικείο πρότυπο κατά τον Δάντη και βασίζεται πιθανότατα στη Βεατρίκη Πορτινάρι, υπαρκτό πρόσωπο στη ζωή του.
Η Θεία Κωμωδία, παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα θεμέλια, πάνω στα οποία η ευρωπαϊκή λογοτεχνική παράδοση έχει οικοδομηθεί. Αυτό το αριστούργημα γράφτηκε στο τέλος της ζωής του και μάλιστε τελείωσε λίγο πριν το θάνατό του του 1321. Σε μια εποχή χειρόγραφων, κατόρθωσε να φτάσει σε ένα ευρύ και δεκτικό κοινό πολύ γρήγορα. Μέχρι το 1400, περισσότεροι από 12 σχολιασμοί είχαν γραφτεί με σκοπό να εξηγήσουν το νόημα των γραφομένων στη Θεία Κωμωδία. Ο Τζιοβάνι Μποκάτσιο έγραψε για τη ζωή του Δάντη ενώ το 1373-1374 έδωσε την πρώτη δημόσια διάλεξη με θέμα τη Θεία Κωμωδία.
Η Bent's Reader's Encyclopedia, στην τρίτη της έκδοση, αναφέρει: «H κοσμολογία, αγγελολογία και θεολογία του έργου βασίζονται στο σύστημα του Θωμά του Ακινάτη, όμως ο Δάντης έβλεπε στην Εκκλησία της εποχής του μια "πόρνη" που δεν υπηρετούσε πλέον το Θεό -συναντά επτά Πάπες στην Κόλαση για παράδειγμα- και ως εκ τούτου συχνά θεωρείται αιρετικός. Οι χαρακτήρες, τους οποίους ο Δάντης συναντά στο ταξίδι του, μοιάζουν να προέρχονται από την αρχαία ρωμαϊκή ιστορία αλλά και από τη σύγχρονή του ιστορία, καθώς περιλαμβάνονται προσωπικοί φίλοι και εχθροί του Δάντη.
Η ζωντανή προσωπογραφία τους και οι συνεχείς αναφορές σε ανθρώπινες σχέσεις κάνουν το έργο μια ρεαλιστική απεικόνιση και ανάλυση των πτυχών της ανθρώπινης ζωής. Είναι, επίσης, μια αλληγορία της προόδου της ατομικής ψυχής προς το Θεό και της πολικής και κοινωνικής προόδου προς στην ειρήνη. Είναι μια συμπονετική, αν και ηθική, αξιολόγηση της ανθρώπινης φύσης και ένα μυστικιστικό όραμα του Απόλυτου ταυτόχρονα.
Έτσι, η καθολικότητα του δράματος και το λυρικό σθένος της ποίησή του είμαι πολύ πιο έντονα από το ίδιο το περιεχόμενο». Όμως, η Θεία Κωμωδία, είναι επίσης πολύ σημαντική για τη θέση της στην ιστορία της εξέλιξης της ιταλικής γλώσσας. Ο Δάντης, αντίθετα με τις απόψεις της εποχής του ότι η λατινική είναι η μόνη κατάλληλη γλώσσα για σοβαρή γραφή, υποστήριξε τη χρήση μιας ευγενούς ιταλικής γλώσσας εμπλουτισμένης με στοιχεία προφορικών διαλέκτων-ιδιαίτερα από την περιοχή της Τοσκάνης- διαμορφώνοντας ουσιαστικά μια λογοτεχνική γλώσσα.
Read More »

7 συγγραφείς που έχουν βρεθεί πίσω από τα κάγκελα της φυλακής

5/5/2017


Σε αυτό το άρθρο,  θα σας πούμε για τις ταραχώδεις ζωές 7 συγγραφέων που βρέθηκαν πίσω από τα κάγκελα της φυλακής, που ίσως δεν ξέρατε.
Είναι γνωστό ότι οι ιστορίες που έχουν μέσα μεγάλες δόσεις μυστηρίου και παρανομίας μας τραβούν το ενδιαφέρον. Γι’ αυτό άλλωστε και τα βιβλία με ανάλογο περιεχόμενο έχουν τόση ζήτηση! Αλλά, πέρα από τις φανταστικές ιστορίες, που πολύ πιθανόν να περιορίζονται στις σελίδες του ενός βιβλίου, έχετε σκεφτεί την ιστορία του ανθρώπου που τις έγραψε;  Τι συμβαίνει στην ζωή του συγγραφέα;

Γουίλιαμ Μπάροουζ  (1914 – 1997)


Ο Μπάροουζ είναι ένας από τους πιο γνωστούς εκπρόσωπους του «Beat Generation». Μία γραφή σκληρή, δύσκολη και ψυχεδελική, σίγουρα θα είχε και μια ανάλογη ζωή. Κατά τη διάρκεια της διαμονής του, με την γυναίκα του, στο Μεξικό, είχαν την ιδέα να αναπαραστήσουν τη σκηνή, που ο Γουλιέλμος Τέλος τοποθετεί ένα μήλο στο κεφάλι του γιου του και το πετυχαίνει με τόξο. Τα πράγματα όμως δεν πήγαν όπως αναμενόταν. Ο Μπάροουζ μπορεί να ήταν εξαιρετικός σκοπευτής, αλλά οι ουσίες και το αλκοόλ στον οργανισμό του δεν του επέτρεπαν να είναι ακριβής στον στόχο του. Έτσι αστόχησε και η σφαίρα βρήκε στο μέτωπο της συζύγου του με αποτέλεσμα, φυσικά, να τη σκοτώσει. Έγινε ο δολοφόνος της γυναίκας του άθελα του. Πέρασε 13 μέρες στη φυλακή και έπειτα βγήκε με αναστολή. Το γεγονός όμως αυτό σημάδεψε τη ζωή του αλλά και τα μετέπειτα έργα του.

Όσκαρ Ουάιλντ (1854 – 1900)


Ο θεατρικός συγγραφέας, παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών, το 1895 κατηγορήθηκε για ομοφυλοφιλία. Σε μια εποχή όπου οι Άγγλοι έδειχναν τυφλή υπακοή στη θρησκεία και που η ομοφυλοφιλία ήταν ποινικό αδίκημα, ο Ουάιλντ καταδικάσθηκε σε δύο χρόνια φυλάκιση με καταναγκαστικά έργα. Στην αρχή δεν του επιτράπηκε να έχει στο κελί του ούτε σύνεργα γραφής. Μετά την αποφυλάκισή του, έφυγε από τη Βρετανία και δεν ξαναγύρισε ποτέ πίσω. Από τις εμπειρίες του στη φυλακή έγραψε το ποίημα «The Ballad of Reading Gaol». Καταπτοημένος από τις συνθήκες κράτησής του, έζησε μόνο 3 χρόνια και πέθανε από μηνιγγίτιδα.

Ισέι Σαγκάουα (1949 – )

Ο Ιάπωνας συγγραφέας έχει κατηγορηθεί όχι μόνο ως δολοφόνος, αλλά και ως κανίβαλος, που αυτή τη στιγμή ζει ελεύθερος κάπου στο Τόκιο. Έχει γράψει βιβλία με ιστορίες δολοφόνων αλλά επέλεξε να δημιουργήσει και ένα με τη δική του ιστορία δολοφονίας, αφού όπως παρατήρησε η ζωή του «πουλάει». Η αρχή έγινε όταν σπούδαζε λογοτεχνία στο Παρίσι, το 1981 κάλεσε μία συμφοιτήτρια του για δείπνο και για να διαβάσουν μαζί. Όταν εκείνη ξεκίνησε να διαβάζει, την πυροβόλησε στο λαιμό, έπειτα έκανε σεξ με το πτώμα της και έπειτα την έφαγε. Όλα αυτά τα ομολόγησε με απόλυτη ψυχραιμία αμέσως μετά, λέγοντας μάλιστα ότι του άρεσε η γεύση του ανθρώπινου κρέατος και του έμοιαζε με τόνο. Καταδικάστηκε σε φυλάκιση, αλλά λίγο αργότερα διαγνώστηκε λανθασμένα με μια ασθένεια που του έδινε μόνο λίγες βδομάδες ζωής. Τότε αφέθηκε ελεύθερος, και όταν το λάθος ήταν πια προφανές, καταδικάστηκε και πάλι αυτή τη φορά σε ψυχιατρική κλινική. Το 1986 βγήκε από την κλινική ως «υγιής» και σήμερα κυκλοφορεί ελεύθερος δίνοντας μάλιστα συνεντεύξεις σε τηλεοπτικά κανάλια.

Έχοντας δει μια συνέντευξη του σε γνωστό κανάλι, τολμώ να πω πως είναι ανατριχιαστικά όχι μόνο τα λεγόμενα του, όπως είναι αναμενόμενο, αλλά και ο τρόπος που εξιστορούσε τις δολοφονίες του. Ανέλυε με μεγάλη λεπτομέρεια σκηνές σαν να μιλούσε για κάποια φανταστική ιστορία που δεν συνέβη ποτέ στην πραγματικότητα. Οι εικόνες δε, φρικτές.

Φίοντορ Ντοστογιέφσκι (1821 – 1881)


Τον Απρίλιο του 1849 ο Ντοστογιέφσκι συνελήφθη και πέρασε από έκτακτο στρατοδικείο. Η κατηγορία ήταν για συμμετοχή σε προδοτική συνωμοσία. Την άνοιξη του 1849 είχε προσχωρήσει σε μια πολιτικοφιλοσοφική λέσχη που έγινε γνωστή ως κίνηση Πετρασέφσκι ή οι Πετρασέφσκηδες. Καταδικάστηκε σε θάνατο από τον οποίο σώθηκε την τελευταία στιγμή. Στις 16 Νοεμβρίου 1849 ο Ντοστογιέφσκι και οι σύντροφοί του δικάστηκαν και καταδικάσθηκαν σε θάνατο. Ακολούθησε ένας πόλεμος νεύρων με εικονικές εκτελέσεις και ατέλειωτες ώρες παραμονής σε μια πλατεία της Πετρούπολης, στις 22 Δεκεμβρίου του 1849, σε αναμονή του εκτελεστικού αποσπάσματος. Η ποινή του μετατράπηκε τελικά σε τετραετή εξορία και καταναγκαστικά έργα στο Ομσκ της Σιβηρίας. Τα 4 αυτά χρόνια στην φυλακή ήταν η αφορμή για να γράψει το “Σημειώσεις από το υπόγειο” που θεωρήθηκε το πρώτο υπαρξιακό μυθιστόρημα.

Γιόχαν Τζακ Ουντερβέγκερ (1950- 1994)


Ο Αυστριακός Ουντερβέγκερ ήταν συγγραφέας και κατά συρροή δολοφόνος. Σκότωσε πάνω από 12 γυναίκες, οι περισσότερες ιερόδουλες. Ξεκίνησε να γράφει το πρώτο βιβλίο του όσο βρισκόταν στη φυλακή για την δολοφονία του πρώτου του θύματος, την 18χρονη Μάργκαρετ. Έγραφε ιστορίες και ποιήματα που είχαν μεγάλη απήχηση, με αποκορύφωμα το αυτοβιογραφικό «Καθαρτήριο» που έγινε και ταινία.  15 χρόνια μετά αφέθηκε ελεύθερος καθώς πολιτικοί, διανοούμενοι και αμέτρητοι θαυμαστές έκαναν κινήσεις για να καταφέρουν να τον «βγάλουν» από τη φυλακή. Μεγάλο λάθος από ότι φάνηκε καθώς μετά την αποφυλάκιση του κακοποίησε και σκότωσε άλλες 11 γυναίκες με αποτέλεσμα να συλληφθεί ξανά. Έδωσε ο ίδιος τέλος στη ζωή του το πρώτο βράδυ που

Βολταίρος (1694- 1778)


Ο Βολταίρος είναι και ήταν γνωστός για την υπεράσπιση των πολιτικών ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας της θρησκείας και του ελεύθερου εμπορίου. Ήταν ένας ειλικρινής υποστηρικτής της κοινωνικής μεταρρύθμισης, παρά τους αυστηρούς νόμους λογοκρισίας και τις αυστηρές ποινές. Από πολύ νωρίς, ο Βολταίρος είχε προβλήματα με τις αρχές, γιατί μέσω των έργων του επέκρινε την κυβέρνηση και την Καθολική Εκκλησία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολυάριθμες φυλακίσεις και εξορίες. Φέρεται να έγραψε σατυρικά στιχάκια για την αριστοκρατία, και ένα από τα γραπτά του σχετικά με τον αντιβασιλέα τον οδήγησε να φυλακιστεί στη Βαστίλη για έντεκα μήνες. Ενώ ήταν εκεί, έγραψε το έργο του «Οιδίποδας», η επιτυχία του οποίου εδραίωσε τη φήμη του.

Λουί Αλτουσέρ (1918 – 1990)


 Όλοι γνωρίζουμε τον Λουί Αλτουσέρ ως τον ιδρυτή του δομικού Μαρξισμού. Συμμετείχε στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και αιχμαλωτίστηκε από Γερμανούς. Μετά από κάποια χρόνια διαγνώστηκε με μανιοκατάθλιψη και εισήχθη σε ψυχιατρική κλινική για το υπόλοιπο της ζωής του.
Εκείνος έγινε δολοφόνος κατά κάποιον περίεργο τρόπο. Σκότωσε την γυναίκα του, ναι, αλλά ήταν μια στιγμή «τρέλας», όπως είπαν οι γιατροί, με αποτέλεσμα να μην μπει ποτέ φυλακή. Η ίδια του η περιγραφή μας κάνει να καταλάβουμε πιο πολλά για αυτή τη στιγμή του:
«Αλλά αυτή τη φορά κάνω μασάζ στο μπροστινό μέρος του λαιμού της. Βάζω δύναμη με τους δύο αντίχειρες στο απαλό δέρμα στη μέση του λαιμού και συνεχίζω δεξιά και αριστερά μέχρι που φτάνω αργά στο σκληρό δέρμα στην περιοχή των αυτιών σχηματίζοντας ένα V. Οι μύες μου πονάνε όσο τους πιέζω για να της κάνω μασάζ. Οι εκφράσεις της Έλεν είναι ήρεμες και χωρίς καμία αντίδραση, ενώ τα μάτια της κοιτάνε ορθάνοιχτα το ταβάνι. Έχω δει νεκρούς ανθρώπους στο παρελθόν, αλλά ποτέ στη ζωή μου δεν είχα ξαναδεί το πρόσωπο μιας στραγγαλισμένης γυναίκας. Ξέρω παρόλα αυτά ότι στραγγαλίστηκε. Αλλά πώς; Στέκομαι όρθιος και κλαίω δυνατά. Στραγγάλισα την Έλεν.»

Πηγή



 



Read More »

Ηθική νοημοσύνη, το επίκτητο χάρισμα

3/5/2017
Τι είναι ηθική νοημοσύνη; Είναι απαραίτητη στη σημερινή εποχή; Τι κοινωνία δημιουργεί;

Είναι η αρετή που μας μαθαίνει να κάνουμε όλα αυτά που οφείλουμε και όχι αυτά που μας αρέσει να κάνουμε.

Ηθική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να ξεχωρίζεις το καλό απ’ το κακό, αλλά και να σέβεσαι τις αξίες των άλλων. Με άλλα λόγια, το καλύτερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε σ ένα παιδί.

Υπάρχουν πολλοί και διάφοροι τύποι νοημοσύνης. Κάποιοι άνθρωποι έχουν το χάρισμα της μαθηματικής και φιλοσοφικής σκέψης, όπως ο Άλμπερτ Αϊνστάιν ή ο Μπιλ Γκέιτζ. Κάποιοι άλλοι είναι συναισθηματικά προικισμένοι, για παράδειγμα οι μεγάλοι συγγραφείς, όπως ο Τζον Στάινμπεκ και η Άιρις Μέρντοχ, άνθρωποι δηλαδή που μπορούν να αποτυπώσουν ή να μεταφέρουν το συναίσθημά τους στο ευρύ κοινό.

Επίσης, υπάρχει η πρακτική νοημοσύνη. Είναι οι άνθρωποι που δίνουν λύσεις σε προβλήματα, μπορούν να φτιάξουν ένα αυτοκίνητο, να δώσουν λύση όταν πλημμυρίσει το υπόγειο ή να λύσουν εύκολα μια εξίσωση. Επιπλέον, υπάρχει και η αισθητική νοημοσύνη, αυτή που διαθέτουν οι καλλιτέχνες, οι ζωγράφοι και οι μουσικοί. Κάποιες φορές, ιδιαίτερα στους μουσικούς και στους συνθέτες, η ευφυΐα αυτή συνδυάζεται με μαθηματική ευφυΐα.

Τέλος, υπάρχει κι ένα άλλο είδος ευφυΐας, ίσως το λιγότερο γνωστό, η λεγόμενη ηθική νοημοσύνη. Πρόκειται για το είδος εκείνο της εξυπνάδας που συνδυάζει τη δύναμη του χαρακτήρα με την ορθή κρίση, δύο προσόντα που συνήθως απαξιώνουμε γιατί δεν τα θεωρούμε και τόσο σημαντικά. Είναι η αρετή που μας μαθαίνει να κάνουμε όλα αυτά που οφείλουμε και όχι αυτά που μας αρέσει να κάνουμε.

Τι είναι η ηθική νοημοσύνη;
Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Robert Coles στο βιβλίο του The Moral Intelligence Of Children (Η ηθική νοημοσύνη των παιδιών) διατυπώνει την άποψη ότι τα παιδιά χρειάζονται κάτι περισσότερο από επιτυχία στις σπουδές τους και από την ικανότητα να τα πηγαίνουν καλά με τους άλλους για μια ικανοποιητική ζωή.

Χρειάζονται συνείδηση, δηλαδή την ικανότητα να ερμηνεύουν αυτά που νιώθουν και να είναι σίγουρα γι’ αυτά που ξέρουν. Τα παιδιά με αναπτυγμένη την ηθική νοημοσύνη βιώνουν συναισθηματική ασφάλεια επειδή εμπιστεύονται την εσωτερική αίσθηση που διαθέτουν για να διακρίνουν το σωστό απ’ το λάθος, το καλό απ’ το κακό. Αυτό είναι που τα βοηθάει να αισθάνονται ισχυρούς δεσμούς με τους άλλους ανθρώπους, όπως με την οικογένεια, τους φίλους ή τους συμμαθητές τους.

Οι επτά βασικές αρετές της ηθικής νοημοσύνης
Στο βιβλίο Building Moral Intelligence (Χτίζοντας την Ηθική Νοημοσύνη) ο καθηγητής Dr Michele Borba και συγγραφέας του βιβλίου δίνει ένα σαφές πλάνο για το πώς μπορούμε να διδάξουμε στα παιδιά τις αρετές της ηθικής νοημοσύνης. Αυτές λοιπόν είναι επτά και καθεμία μπορεί να διδαχτεί με συγκεκριμένους τρόπους.

Ενσυναίσθηση:
Είναι η ικανότητα να μπορούμε να αναγνωρίσουμε τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων.
Για να την αποκτήσει το παιδί θα πρέπει να το βοηθήσουμε να καλλιεργήσει την ευαισθησία του, να εμπλουτίσει το λεξιλόγιό του, αλλά και να του δείξουμε τον τρόπο να αναγνωρίζει τα συναισθήματα των άλλων.

Συνείδηση:
Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζεις το σωστό και να μπορείς να το κάνεις.
Πρέπει να δημιουργήσουμε τις συνθήκες για ηθική ανάπτυξη στην οικογένεια, να διδάξουμε στο παιδί να ξεχωρίζει το καλό απ’ το κακό και να ενισχύσουμε την ηθική του ανάπτυξη (να βοηθάει, για παράδειγμα, όσους έχουν ανάγκη).

Αυτοέλεγχος:
Είναι η ικανότητα να ελέγχουμε τις σκέψεις και τις πράξεις μας και να λειτουργούμε με τον τρόπο που έχουμε μάθει πως είναι ο σωστός.
Καλό είναι να διδάξουμε ως προτεραιότητα την αρετή της αυτοπειθαρχίας. Επίσης, να μάθουμε στο παιδί να θέτει στόχους και να βάζει τα δυνατά του για να τους πραγματοποιήσει.

Σεβασμός:
Είναι το να δείχνεις πως εκτιμάς τους άλλους φροντίζοντάς τους, αλλά και μιλώντας τους με πολιτισμένο τρόπο.
Για να βοηθήσουμε το παιδί θα πρέπει να του διδάξουμε το σεβασμό αφού πρώτα το… σεβαστούμε. Πρέπει επίσης να του μάθουμε την αρετή της ευγένειας δίνοντας έμφαση στους καλούς τρόπους. Είναι ένα εφόδιο που θα έχει για όλη του τη ζωή.

Καλοσύνη:
Το να νοιάζεσαι για την ευημερία και τα αισθήματα των άλλων.
Διδάσκοντας στα παιδιά την αξία της καλοσύνης, αλλά και μαθαίνοντάς τα να επαναστατούν στη φτώχεια και στη μιζέρια τα εισάγουμε στη δύσκολη αξία της καλοσύνης.

Ανεκτικότητα:
Το να σέβεσαι τις αξίες και τα δικαιώματα όλων των ανθρώπων ακόμη κι αν διαφωνείς με τα πιστεύω τους.
Από πολύ νωρίς τα μικρά παιδιά πρέπει να μάθουν και να τους γίνει συνείδηση πως όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, ανεξαρτήτως χρώματος, καταγωγής, θρησκείας ή εμφάνισης.

Δικαιοσύνη:
Το να διαλέγεις την ανοιχτόμυαλη συμπεριφορά και να συμπεριφέρεσαι δίκαια στους άλλους.
Μάθετε στο παιδί σας τι είναι δικαιοσύνη, διδάξτε του να συμπεριφέρεται δίκαια καθώς και τους τρόπους να αντιδρά στο άδικο.

Πώς θα χτίσετε την ηθική νοημοσύνη του παιδιού
Μια άλλη επίσης ενδιαφέρουσα άποψη για την ηθική νοημοσύνη είναι αυτή της αμερικανίδας ψυχολόγου και ειδικής σε θέματα ανατροφής Mimi Doe. «Η διανοητική και η συναισθηματική αντίληψη είναι σημαντικές», λέει η ψυχολόγος «στην ερώτηση όμως για το τι μετράει περισσότερο, το μυαλό ή η καρδιά, συνήθως ξεχνάμε την ψυχή.

Και αυτή είναι που έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στη διαμόρφωση της προσωπικότητας ενός παιδιού». Μέσω της ιστοσελίδας της για την πνευματική ανατροφή των παιδιών, η Ντο παρέχει συμβουλές και υποστήριξη στους γονείς που θέλουν να αναθρέψουν ηθικά τα παιδιά τους.

Να σκέφτεστε θετικά
Τα παιδιά ανταποκρίνονται πάντα στις υψηλές ή χαμηλές προσδοκίες των γονιών τους, γι’ αυτό τοποθετήστε τον πήχη ψηλά. Να εμπιστεύεστε τις επιλογές του παιδιού σας. Προτιμήστε να πιστεύετε ότι θα κάνει το σωστό και όχι το λάθος. Και περιμένετε από αυτό να δείχνει σεβασμό σε σας, στους άλλους και στον εαυτό του. Πάνω απ’ όλα, όμως, να πιστεύετε ότι θα έχει μια ευτυχισμένη ζωή.

Αποφεύγετε να διαβάζετε δυσάρεστες έρευνες και να φοβάστε διαρκώς για το μέλλον του. Στην εποχή του υλισμού και της «τοξικής παιδικής ηλικίας» είναι εύκολο να μας κατακλύσει ο φόβος ότι οι ζωές των παιδιών μας πήγαν στραβά με κάποιον τρόπο. Κι όμως, η παιδική ηλικία μπορεί να είναι ακόμα μια περίοδος διασκέδασης και αθωότητας και να έχει πολλά ηλιόλουστα απογεύματα με παιχνίδια στην πλατεία.

Μάθετε να ζείτε τη στιγμή
«Τα παιδιά το καταλαβαίνουν όταν δεν είστε πραγματικά συγκεντρωμένοι σε αυτά», μας λέει η Ντο. Η αφηρημάδα και η συνεχής έγνοια για άλλα πράγματα εκλαμβάνεται από εκείνα ως αδιαφορία. Όπως χαρακτηριστικά είπε ένα τετράχρονο παιδί: «Μαμά, μπορείς να με ακούσεις με το μπροστινό μέρος του προσώπου σου;» Το πιο σημαντικό πράγμα λοιπόν που μπορείτε να διαθέσετε στο παιδί σας είναι ο χρόνος σας.

Και αν αφιερώσετε χρόνο, θα μπορέσετε να χαλαρώσετε και να απολαύσετε τη στιγμή. Πολύ συχνά, πολύτιμες στιγμές μάς προσπερνούν γιατί είμαστε πολύ απασχολημένοι για να τις διακρίνουμε ή ανησυχούμε για κάτι που έχει ήδη περάσει ή μας απασχολεί κάτι άλλο που μπορεί να συμβεί ή και να μη συμβεί. Αντ’ αυτού, δοκιμάστε να αφιερώσετε όλη σας την προσοχή στο παρόν.

Κατεβάστε ταχύτητα
Αυτό είναι πολύ σημαντικό αν θέλετε να απολαύσετε τις ώρες που περνάτε με τα παιδιά σας. Αναπτύξτε δομές και υιοθετήστε συνήθειες στη ζωή σας που να δίνουν και σε σας και σε εκείνα χώρο να αναπνεύσετε.

Για παράδειγμα, ξεκινήστε δέκα λεπτά νωρίτερα για το ραντεβού με το γιατρό, για να μπορέσετε να περπατήσετε με το παιδί στο πάρκο που βρίσκεται στο δρόμο για το ιατρείο και να σταματήσετε για να μυρίσετε τα λουλούδια. Αυτά τα μικρά πράγματα είναι που βοηθούν τα παιδιά να καλλιεργήσουν τον ψυχισμό τους και τα κάνει να αισθάνονται ότι ζουν σε έναν θαυμαστό κόσμο.

Να επιβραβεύετε και τη συλλογική προσπάθεια
Παρακολουθείτε το παιδί σας που παίζει ποδόσφαιρο. Στο τέλος του αγώνα τρέχει προς το μέρος σας ζητώντας την επιβράβευση. Εσείς του λέτε: (α) «Ουάου! Ήσουν με διαφορά ο καλύτερος παίκτης στο γήπεδο. Είσαι πραγματικά εκπληκτικός» ή (β) «Τι καταπληκτική ομάδα που έχετε, όλοι σας δουλέψατε έξοχα. Ήταν ένα συναρπαστικό παιχνίδι».

Όλοι μπαίνουμε στον πειρασμό να υιοθετήσουμε την πρώτη επιλογή επειδή τα παιδιά λατρεύουν τους επαίνους και διψούν για την αποδοχή των γονιών τους. Καλύτερα όμως να επιλέξετε τη δεύτερη. «Υπενθυμίζοντας στο παιδί ότι είναι μέρος ενός συνόλου -σε αυτή την περίπτωση μιας ποδοσφαιρικής ομάδας- αποκτά την αίσθηση ότι συνυπάρχει δημιουργικά και σε σχέσεις εξάρτησης με τους άλλους ανθρώπους. Αυτό είναι στοιχείο-κλειδί για την ανάπτυξη μιας υγιούς συνείδησης», λέει η ψυχολόγος.

Γίνετε χαρούμενοι
Πριν αρχίσετε να ανησυχείτε για την ευτυχία του παιδιού σας, χρειάζεται πρώτα να αναζητήσετε τη δική σας. Τα παιδιά μπορούν να δουν πέρα από τα ψεύτικα χαμόγελα. Αν εκτιμάτε τον εαυτό σας, το παιδί σας θα το νιώσει και αυτό θα είναι ένα από τα πιο πολύτιμα μαθήματα ζωής. Η Μίμι Ντο μιλά για ένα δίλημμα που αντιμετώπισε κάποιο Σάββατο πρωί, όταν δεν μπορούσε να αποφασίσει αν θα πήγαινε στο μάθημα της γιόγκα (η «εγωιστική» επιλογή) ή αν θα έμενε στο σπίτι για να περάσει λίγο ποιοτικό χρόνο παρέα με τα παιδιά της (η επιλογή της «καλής μητέρας»).

Τελικά, αποφάσισε η μικρή της κόρη για εκείνη: «Μου είπε να πάω επειδή μετά το μάθημα της γιόγκα είμαι καλύτερος άνθρωπος και πιο καλή παρέα», θυμάται η Ντο. Όταν είστε χαρούμενοι και χαλαροί, αντανακλάτε θετική ενέργεια. Είναι μεταδοτική. Μην προσποιείστε ότι είστε οι τέλειοι γονείς, απλώς να είστε χαρούμενοι. Τόσο απλά.

Βρείτε την ψυχή σας
Δεν χρειάζεστε την επίσημη θρησκεία για να έρθετε σε επαφή με την ψυχή σας. «Λαμβάνω συνεχώς γράμματα από γονείς που λένε ότι έχουν ανάγκη και πραγματικά διψάνε να μεγαλώσουν τα παιδιά τους σε ένα πνευματικό σπίτι, αλλά δεν ξέρουν πώς να το κάνουν, επειδή έχουν απομακρυνθεί από την οργανωμένη θρησκεία», εξηγεί η Ντο. «Ωστόσο, η πνευματικότητα έρχεται από μέσα μας. Είναι το να έρθουμε σε επαφή με την εσώτερη αίσθηση του θαυμασμού και της χαράς και με το τι σημαίνει να είμαστε σε επαφή με τους άλλους ανθρώπους».

Κάνετε τα πιστεύω σας πράξεις
«Τα παιδιά είναι άγρυπνοι φρουροί της ηθικής των μεγάλων –ή της έλλειψής της», επισημαίνει ο καθηγητής Ρόμπερτ Κόουλς. «Ένα παιδί θα ψάξει για ενδείξεις σχετικά με το πώς πρέπει να συμπεριφέρεται και σίγουρα θα βρει πολλές από τον τρόπο με τον οποίο εμείς οι γονείς ζούμε τη ζωή μας». Με άλλα λόγια, μη μένετε στα λόγια. Κάνετε τα πιστεύω σας πράξη.

Ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσετε...
Τα μικρά παιδιά είναι πνευματικά από τη φύση τους. Δεν χρειάζεται να τους μάθετε να βιώνουν το θαυμασμό και τη χαρά. Επίσης, έχουν έναν φυσικό δεσμό με τους άλλους ανθρώπους και με το σύμπαν, αλλά η κουλτούρα μας τον καταστρέφει. Όταν γίνεστε γονείς, έχετε μια καλή ευκαιρία να επανεκτιμήσετε τις αξίες σας και να επανασυνδεθείτε με τον δικό σας πνευματικό εαυτό.

«Η εγκυμοσύνη είναι το σημείο εκκίνησης για τόσες πολλές μητέρες», λέει η Ντο. «Είναι η περίοδος κατά την οποία επανασυνδέονται με την πνευματικότητά τους. Τι θα μπορούσε να είναι πιο πνευματικό από μια νέα ζωή που μεγαλώνει μέσα μας;»

Το κλειδί είναι να διατηρήσουμε αυτό το συναίσθημα σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της ανατροφής του παιδιού. «Πολύ συχνά η φυσική πνευματικότητα των παιδιών συνθλίβεται από καλοπροαίρετους γονείς που ενδιαφέρονται να δουν αποτελέσματα και από ένα ανταγωνιστικό σχολικό σύστημα», προειδοποιεί η Ντο. «Ό,τι κι αν συμβεί, όμως, μην αφήσετε την αίσθηση θαυμασμού του παιδιού σας να μαραθεί και να σβήσει».

...και ποτέ δεν είναι αργά
Όλοι οι γονείς τα θαλασσώνουν μερικές φορές, μην ανησυχείτε. Μάθετε να λέτε συγγνώμη και να προχωράτε. Είναι πάντα χρήσιμη μια δεύτερη ευκαιρία τόσο για τον εαυτό σας όσο και για τα παιδιά. Με αυτό τον τρόπο τους δείχνετε και πώς να αντιμετωπίζουν τα δικά τους λάθη.

Ηθική νοημοσύνη για μια πιο έξυπνη κοινωνία
Το χτίσιμο της ηθικής νοημοσύνης δεν είναι βοηθητικό μόνο για το παιδί, αλλά και για όλη την κοινωνία. Με άλλα λόγια, η ηθική εξυπνάδα είναι το αντίδοτο στη μιζέρια και στην απώλεια της ελπίδας. Ένα ηθικά εκπαιδευμένο άτομο μπορεί να κυριαρχήσει στον άκρατο αυθορμητισμό του, να πολεμήσει τη βία και την κατάθλιψη. Είναι αντίδοτο στη βίαιη συμπεριφορά και μπορεί να δώσει υπόσταση σε μια άδεια ζωή.

Η ηθική νοημοσύνη είναι ίσως η πιο ανθρωποκεντρική απ’ όλες και σίγουρα εκείνη που μπορεί να συμβάλλει στο χτίσιμο μιας πιο δίκαιης και ευτυχισμένης κοινωνίας.
Read More »

Ο ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΧΟΛΕΡΑΣ

2/5/2017

Ένα έργο του μεγάλου Κολομβιανού συγγραφέα, που υμνεί τον αιώνιο έρωτα. Τα στοιχεία μαγικού ρεαλισμού, όρο που ο ίδιος ο Μαρκές θεωρεί αδόκιμο, είναι εμφανή και στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα, μέσω αρκετών εικόνων που αν και φυσιολογικά θα “ξένιζαν” τη λογική, εντούτοις δένουν με την πλοκή και κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.
Στην συγκεκριμένη ιστορία, ο Φ. Αρίσα ερωτεύεται παράφορα τη Φ. Δάσα. Εκείνη αν και αρχικά μοιάζει να ανταποκρίνεται στα συναισθήματα του νεαρού, στην πορεία και υπό την αφόρητη πίεση του πατέρα της, θα αλλάξει γνώμη και θα παντρευτεί το γιατρό Ουρμπίνιο, με τον οποίο θα κάνει οικογένεια και θα περάσει αρκετές δεκαετίες έγγαμου βίου.
Όλο αυτό το διάστημα ο Αρίσα, δίχως ποτέ να την ξεχάσει, θα συνάψει αμέτρητες ερωτικές σχέσεις. Συνάμα, θα εκδηλώσει το ταλέντο του στη συγγραφή ερωτικών επιστολών, δεξιότητα που θα βοηθήσει πολλούς ερωτευμένους που προσφεύγουν στη βοήθειά του. Παράλληλα, θα εργάζεται στην εταιρία ποταμόπλοιων του θείου του, την οποία θα κληρονομήσει μετά το θάνατό του.
Όταν σε προχωρημένη πια ηλικία θα αποβιώσει και ο σύζυγος της Φ. Δάσα, ο Αρίσα θα αδράξει την ευκαιρία, για να της επιβεβαιώσει τον άσβεστο έρωτα του. Εκείνη, αρχικά θα τον αποπέμψει εξαγριωμένη απ’ το σπίτι της. Ωστόσο, η επιμονή και η πολιορκία του έμπειρου πλέον Αρίσα, θα την οδηγήσουν στο να ενδώσει, ερχόμενη μάλιστα σε ρήξη με την κόρη της που κατακρίνει την επιλογή της.
Ο Μαρκές στήνει περίτεχνα το τελευταίο μέρος του μυθιστορήματός του, τοποθετώντας το ηλικιωμένο ερωτευμένο ζευγάρι σε ένα ποταμόπλοιο του Αρίσα, που επαναλαμβάνει το δρομολόγιό του χωρίς όμως ενδιάμεσες στάσεις. Μάλιστα για να επαναλαμβάνει ανενόχλητο το δρομολόγιο, σηκώνει την κίτρινη σημαία ως ένδειξη παρουσίας χολέρας. Μ’ αυτό το τέχνασμα των αέναων δρομολογίων, ο συγγραφέας καθιστά των έρωτα που λαμβάνει χώρα στο κατάστρωμα αιώνιο κι αθάνατο.
ΣΤΑΧΥΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΟΚΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ
* Το μυθιστόρημα ξεκινάει με την αυτοκτονία του Χερεμία δε Σεντ Αμούρ και το γράμμα που έχει αφήσει στο γιατρό Ουρμπίνιο. Η σχέση των δύο ξεκίνησε από την αγάπη τους για το σκάκι. Το γράμμα αποκαλύπτει μια κρυφή ζωή του Χερεμία καθώς και την ύπαρξη μιας ερωμένης.
* Ο Χουβενάλ Ουρμπίνοκαι η Φερμίνα Δάσα είναι παντρεμένοι για αρκετές δεκαετίες και εξακολουθούν να είναι ερωτευμένοι ωστόσο έχουν αναπτύξει μια ιδιαίτερη σχέση με πολλούς καβγάδες. Στον πιο έντονο καβγά που παραλίγο να τους χωρίσει ο γιατρός είναι αυτός που υποχωρεί.
* Ο Μαρκές και σε αυτό το βιβλίο περιγράφει τους ατέλειωτους εμφύλιους πολέμους μεταξύ φιλελεύθερων και συντηρητικών.
* Η Φερμίνα Δάσα στη διαφωνία της με τον άντρα της για το χαρακτήρα του Χερεμία υποστηρίζει πως αν δεν είχε κρατήσει μυστικά δε θα είχε κερδίσει φίλους, διαπίστωση η οποίοα παραπέμπει σε Νίτσε.
* Ο Χούβεναλ Ουρμπίνο προαισθάνεται το θάνατο του που τον βρίσκει ενώ προσπαθεί να πιάσει τον παπαγάλο του. Προλαβαίνει να πει στη γυναίκα του «ένας Θεός ξέρει πόσο σε αγάπησα» και εκείνη του αποκρίνεται «θα ιδωθούμε σύντομα».
* Ο Φλορεντίνο Αρίσα εμφανίζεται στο σπίτι της Φ. Δάσα και δίνει πολύτιμη βοήθεια στην αγρύπνια του νεκρού. Όταν μένει μόνος με την Φ. Δάσα της εκμυστηρεύεται πως ο έρωτας που νιώθει για εκίνη και κρατάει πάνω από 50 χρόνια είναι ακόμα ζωντανός αλλά εκείνη τον διώχνει εξαγρωμένη. Έπειτα ξεσπάει σε κλάματα αλλά συνηδειτοποιεί κιόλας τι έχει προκαλέσει σε αυτόν τον άνθρωπο. Όταν αργότερα ξυπνάει από βαθύ ύπνο τον σκέφτεται περισσότερο από τον άντρα της.
* Ο Μαρκές περιγράφει τη γέννηση του έρωτα μεταξύ του νεαρού Φλορεντίνο Αρίσα και της μαθήτριας Φερμίνα Δάσα. Ο πρώτος από την ένταση φτάνει στο σημείο να να φάει γαρδένιες και να πιεί κολώνια για νιωσει την μυρωδιά της ενώ την παρακολουθεί για μήνες.
* ο Φ. Αρίσα κάνει πρόταση γάμου στη Φ. Δάσα που εκείνη αποδέχεται. Εν τω μεταξύ περνάει τον καιρό του στον οίκο ανοχής που διατηρεί ο διευθυντής του στο ταχυδρομείο και παρακολουθεί το κλίμα τρυφερότητας και αλληλεγγύης μεταξύ των γυναικών.
* Ο Λορέντσο Αρίσα ανακαλύπτει τον έρωτα της κόρης του και γι αυτό το λόγο διώχνει τη αδελφή του Εσκολάστικα από το σπίτι επείδη καταλαβαίνει πως τη συγκάλειπτε. Έπειτα προσπαθεί ανεπιτυχώς να πείσει τον Φ. Αρίσα να απομακρυνθεί από την κόρη του αλλά καθώς ο τελευταίος δεν υποχωρεί ούτε στην απειλή του όπλου παίρνει τη κόρη του και φεύγουν για μακρύ ταξίδι.
* Οι ερωτευμένοι επικοινωνούν κρυφά μέσω τηλεγραφημάτων, η Φ. Δάσα ανακαλύπτει ταραγμένη όμως ότι μπορεί να ζήσει ευτυχισμένη και χωρίς έρωτα ή ενάντια σε αυτόν.
* Ο Φ. Αρίσα προσπαθεί να βρει το βυθισμένο θησαυρό των Ισπανών αλλά τον εξαπατά ο μικρός βοηθός του. Όταν αργότερα η Φ. Δάσα θα τον περιφρονήσει θα βρίσκει καταφύγιο σε ένα φάρο που θα θελήσει να αγοράσει καθώς πιστεύει πως είναι ο μόνος τρόπος για να συνδυάσει τη δουλειά με την ποίηση.
* Όταν η Φ. Δάσα επιστέφει ο Φ. Αρίσα την συναντά όμως όταν τον συναντά αντί για έρωτα νιώθει απογοήτευση και κατανοεί πως ο έρωτα που ένιωθε δεν ήταν παρά μια Χίμαιρα.
* Ο Χουβενάλ Ουρμπίνιο γυρίζει από το Παρίσι στην πόλη του αλλά ανακαλύπτει πως έπεσε θύμα της νοσταλγίας καθώς συναντά την εγκατάλειψη, τη την καταστροφή και την φτώχεια που τον απογοητεύουν.
* Ο Μαρκές περιγράφει την επιδημία χολέρας που προκάλεσε μια άνευ προηγούμενου θανάτους ειδικά ανάμεσα στον μαύρο πληθυσμό.
* Ο Χ. Ουρμπίνιο επισκέπτεται την άρωστη Φ. Δάσα και από την δεύτερη κιόλας συνάντηση την πολιορκεί ερωτικά, αυτή αντιστέκεται πεισματικά. Στο μεταξύ την επισκέπτεται η ξαδέλφη της Ιλδεμπράντα που πιστεύει πως όταν κάτι συμβαίνει σε έναν έρωτα επηρεάζει όλους τους έρωτες της γης. Όταν μάλιστα επισκέπτεται στο ταχυδρομείο τον Φ. Αρίσα κάνει την διαπίστωση πως είναι άσχημος και θλιβερός αλλά γεμάτος έρωτα..
* Η Φ. Δάσα αποφασίζει να παντρευτεί τον Χ. Ουρμπίνιο και αυτό κάνει τον Φ. Αρίσα να μεταναστεύσει απογοητευμένος. Στο ταξίδι του τον αποπλανεί μια άγνωστη γυναίκα ωστόσο ο πόνος του εξακολουθεί να είναι ανυπόφορος.
* Ο Φλορεντίνο Αρίσα επιστρέφει στην πόλη του με το ίδιο ποταμόπλοιο καθώς δεν αντέχει να εγκαταλείψει την Φερμίνα Δάσα, στο λιμάνι αντί για δυσωδία αυτός οσμίζεται μόνο τη μυρωδιά της ώσπου με τον καιρό αυτή εξασθενεί και μένει μόνο στις γαρδένιες.
* Ο Μαρκές περιγράφει το μήνα του μέλιτος στη Γαλλία και την παρουσία των Οσκαρ Ουάιλντ και Βίκτωρ Ουγκώ.
* Ο Φλορεντίνο Αρίσα μεταμορφώνεται σε δεινό εραστή και αποφασίζει να γίνει πλούσιος για να κατακτήσει τη Φερμίνα Δάσα, ενώ εύχεται να πεθάνει ο γιατρός Ουρμπίνιο. Στο μεταξύ αναλαμβάνει δουλειά στην εταιρία ποταμοπλοϊας και ανακαλύπτει ότι μοιάζει με τον πατέρα του που ήταν επίσης ποιητής. Στον ελεύθερο χρόνο του γράφει επιτυχημένα ποιήματα για ερωτευμένους.
* Ο Φ. Αρίσα γνωρίζει την Λέονα Κασιάνι που θα τον υπηρετήσει και θα του συμπαρασταθεί για πολλά χρόνια και θα γίνει η μοναδική του φίλη χωρίς να κάνει έρωτα μαζί της.
* Ο Φ. Αρίσα ζει με την πεποίθηση πως σκοπός της ζωής του είναι να κάνει ευτυχισμένη μια χήρα, ωστόσο η Φ. Δάσα από τη μεριά της συνειδητοποίει πως δεν μπόρεσε να τον αγαπήσει γιατί της έδινε την αίσθηση της σκιάς και κανείς δεν τον γνώριζε πραγματικά. Γίνεται επίσης αντιληπτό πως το μόνο συναίσθημα που δεν αντέχει είναι οι ενοχές.
* Η Φ. Δάσα σκέφτεται πως έχει κάνει λάθος με το γάμο της καθώς τα πρώτα χρόνια είναι δυστυχισμένα κυρίως λόγω της παρουσίας της πεθεράς της.
* Ο Μαρκές αρκετές φορές χρησιμοποιεί το πρώτο πληθυντικό δίνοντας μια αίσθηση οικειότητας και την εντύπωση πως συμμετέχει στην ιστορία.
* Η Φ. Δάσα χρησιμοποιεί την οσμή της για να αναγνωρίσει αν τα ρούχα είναι καθαρά ή ακόμα για να ανακαλύψει τα χαμένα της παιδιά όπως και για να προσανατολίζεται στις κοινωνικές εκδηλώσεις, η ικανότητα της αυτή γίνεται και η αιτία να ανακαλύψει την απιστία του άντρα της και να αισθανθεί έντονη ζήλια. Όταν εκείνος παραδέχεται τη σχέση του με την όμορφη μιγάδα Μπάρμπαρα Λιντς τον εγκαταλείπει για να γυρίσει στο χωριό που μεγάλωσε και τώρα μαστίζεται από την χολέρα.
* Ο Φ. Αρίσα φοβάται μήπως ο θάνατος κερδίσει την μανιασμένη μάχη με τον έρωτα. Εν τω μεταξύ αναγορεύεται διάδοχος της εταιρίας και εξακολουθεί να αποζητά σθεναρά ένα μέλλον όπου θα μοιραστεί με την Φ. Δάσα.
* Ο Μαρκές υποστηρίζει πως «τίποτα δε μοιάζει περισσότερο σε έναν άνθρωπο από τον τρόπο που πεθαίνει».
* Η Φ. Δάσα στέλνει ένα οργισμένο και προσβλητικό γράμμα στ Φ. Αρίσα για το τόλμημα του να της επαναλάβει πως είναι ερωτευμένος μαζί της. Κατόπιν προσπαθεί να ξεχάσει τον άντρα της καίγωντας τα έπιπλα και πουλώντας τα ρούχα του.
* Ο Μαρκές επαναλαμβάνει όπως στο 100 χρόνια μοναξιά το περιστατικό σφαγής των εργατών στις μπανανοφυτείες του Σαν Χουάν της Σιενάγα.
* Ο Φ. Αρίσα «βομβαρδίζει» με γράμματα τη Φ. Δάσα προσπαθώντας να την κατακτήσει από την αρχή χωρίς εκείνη να νιώσει ούτε ίχνος νοσταλγίας. Εκείνη δέχεται τα γράμματα και ανακαλύπτει σε αυτά μια σοφία που την κάνει να ξαναβρεί νόημα στη ζωή της. Έτσι σιγά σιγά αρχίζει να συμφιλιώνεται με τον Φ. Αρίσα και όταν εκείνος πηγαίνει στο μνημόσυνο του άντρα της τον χαιρετάει ευγενικά.
* Ο Φ. Αρίσα επισκέπτεται την Φ. Δάσα κάθε Τρίτη και δημιουργείται μεταξύ τους μια δυνατή σχέση σε σημείο που η τελευταία να διώξει την κόρη της από το σπίτι για πάντα όταν προσπάθησε να τον διαβάλλει. Επίσης όταν εκείνος διακόπτει τις επισκέψεις του λόγω ατυχήματος αισθάνεται έντονη μοναξιά και την έλλειψη του.
* Η Φ. Δάσα συμφιλιώνεται με τον νεκρό άντρα της και αποφασίζει να ταξιδέψει με ποταμόπλοιο μαζί με τον Φ. Αρίσα.
* Ο Μάρκες περιγράφει την οικολογική καταστροφή που επέφερε η ποταμοπλοΐα.
* Οι δυο χωρίς ηλικία εραστές κάνουν έρωτα για πρώτη φορά που αν και απογοητευτική δεν τους αποκαρδιώνει.
* Ο καπετάνιος και ο Φ. Αρίσα σηκώνουν στο πλοίο τη σημαία της χολέρας για να ταξιδέψουν χωρίς επιβάτες και εμπορεύματα και όταν φτάνουν στον προορισμό τους ο τελευταίος αποφασίζει να συνεχίσουν το ατέλειωτο πάνω κάτω στο ποταμό για μια ζωή.
Read More »

«Το βιβλίο της Ανησυχίας» του Φερνάντο Πεσσόα

 28/4/2017


«Δεν έκανα τίποτα άλλο από το να ονειρεύομαι.
Αυτό ήταν, και μόνο αυτό, το νόημα της ζωής μου. Ποτέ δεν είχα άλλη πραγματική ενασχόληση πέρα από την εσωτερική μου ζωή. Οι μεγαλύτερες συμφορές της ζωής μου σβήνουν όταν ανοίγοντας το παράθυρο μέσα μου μπορώ και τις ξεχνώ κοιτάζοντας την αδιάλειπτη κίνηση εντός μου. Ποτέ δεν θέλησα να είμαι τίποτα άλλο πέρα από ονειροπόλος.
Σε όποιον μου είπε να ζήσω δεν έδωσα ποτέ σημασία. Ανήκα ανέκαθεν σ' αυτό που δεν είναι όπου είμαι και σ' αυτό που ποτέ δεν μπόρεσα να είμαι. Ό,τι δεν είναι δικό μου, όσο ταπεινό και να είναι, είχε πάντα ποίηση για μένα. Ποτέ δεν αγάπησα άλλο από το τίποτα. Ποτέ δεν επιθύμησα άλλο από αυτό που δεν μπορούσα να φανταστώ.
Από τη ζωή τίποτα άλλο δεν ζήτησα πέρα από το να περάσει από μέσα μου χωρίς να την αισθανθώ. Από την αγάπη το μόνο που ζήτησα ήταν να μείνει για πάντα ένα όνειρο μακρινό. Από τα εσωτερικά μου τοπία, όλα τους μη πραγματικά, αυτό που με είλκυε ήταν το μακρινό, και τα τοξωτά γεφύρια που έσβηναν, σχεδόν στην απόσταση των τοπίων των ονείρων μου, είχαν μια γλυκύτητα ονείρου σε σχέση με άλλα μέρη του τόπου -μια γλυκύτητα που μ' έκανε να τ' αγαπώ.
Η μανία μου να δημιουργώ έναν κόσμο ψεύτικο με συνοδεύει ακόμα, και μόνο με τον θάνατό μου θα μ' εγκαταλείψει».
Απόσπασμα από Το βιβλίο της ανησυχίας του Φερνάντο Πεσσόα, εκδόσεις Εξάντας.

Πηγή
Read More »

Μια δίκη σε έναν κοινωνικό λήθαργο

26/4/2017 

 

Στην πολύ ενδιαφέρουσα σειρά ξένης κλασικής λογοτεχνίας των εκδόσεων Μίνωας που ξεχωρίζει για τις πολύ καλές μεταφράσεις και την αισθητική της διαβάσαμε το βιβλίο Η δίκη του Φραντς Κάφκα που κυκλοφόρησε πρόσφατα.
.

 Γραμμένη περισσότερο από έναν αιώνα πριν, Η δίκη είναι ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα του 20ου αιώνα. Διαβάζοντάς το, ερχόμαστε σε επαφή με μια κοινωνία που επικρατεί ταυτόχρονα το χάος και ο φόβος, μια παραβολή που εκφράζει την αγωνία και την αποξένωση του σύγχρονου ανθρώπου.

Ξαφνικά και χωρίς να το έχει συνειδητοποιήσει ο τραπεζικός υπάλληλος Γιόζεφ Κ. μια μέρα συλλαμβάνεται. Και ενώ στην αρχή φαίνεται να είναι όλα μια παρεξήγηση, η λύση της οποίας θα δοθεί πολύ σύντομα, μέχρι την κορύφωση της πλοκής του αυτό που κυριαρχεί η απόγνωση.

Κάτι όμως που φαίνεται τόσο εύκολο να επιλυθεί συναντά απίστευτες δυσκολίες: ολόκληρο το δικαστικό σύστημα είναι αθέατο και το μόνο που επικρατεί είναι μια γραφειοκρατία που κρατάει σε συνεχή απασχόληση τον πρωταγωνιστή απομακρύνοντάς τον από οποιαδήποτε επίλυση του προβλήματός του. Αυτό που νιώθει προοδευτικά είναι να τον πνίγει η κατάσταση αυτή ενώ και η ενοχή του μοιάζει πλέον βέβαιη.
Διαβάζοντάς κατάλαβα γιατί θα πρέπει ως αναγνώστες να είμαστε κοντά στα κλασικά κείμενα. Αυτό το μυθιστόρημα, γραμμένο το 1914 είναι ικανό να ξυπνήσει συναισθήματα: συμπάθεια, φόβο, θυμό, πολύ θυμό ακόμη και σήμερα, για όλα αυτά που περνάμε ως κοινωνία, για τις τρικλοποδιές που βάζουμε σε ανθρώπους αδύναμους, που δεν έχουν το σθένος να υπερασπίσουν τον εαυτό τους.
Ένα βιβλίο που μου άρεσε πολύ. Ως αναγνώστες απλά δεχόμαστε τα λόγια του. Ασυναίσθητα παίρνουμε το μέρος του Γιοζεφ. Πώς γνωρίζουμε ότι όντως είναι αθώος; Ολόκληρη η πλοκή του βιβλίου βασίζεται στο ότι παίρνουμε ως δεδομένη την αθωότητά του. Αυτό δεν έχει να κάνει με το περιεχόμενό του και όλα αυτά που μπορεί να μας θίγει ως κοινωνία αλλά ως ένα ακόμη στοιχείο της μυθιστοριογραφίας: η απλή αποδοχή της γνώμης των πρωταγωνιστών ενός βιβλίου. Δεν είναι ενδιαφέρον;
"Ποιος με κατηγορεί; Ποια δημόσια αρχή έχει κινήσει τη διαδικασία εναντίον μου; Είστε υπάλληλοι του κράτους; Κανείς σας δεν φοράει στολή, εκτός κι αν τα ρούχα που φοράτε θεωρούνται στολή, πρόκειται όμως μάλλον για ταξιδιωτική περιβολή.
Πού ήταν ο δικαστής, που δεν τον είχε δει ποτέ; Πού ήταν το Ανώτατο Δικαστήριο, στο οποίο δεν κατάφερε να φθάσει ποτέ;"
Αξίζει να επισημάνουμε ότι ο Φραντς Κάφκα δεν επιθυμούσε το έργο του να δημοσιευθεί. Ένας πολύ καλός του φίλος μπόρεσε και το έσωσε, επιτρέποντάς μας να το διαβάσουμε. Κάποια από τα κεφάλαια της «δίκης» ήταν ανολοκλήρωτα και πρώτη φορά βλέπουν το φως της δημοσιότητας στην έκδοση των εκδόσεων Μίνωας.

Πηγή
Κείμενο: Βασίλης Γρετσίλας
Read More »

Έγκλημα και τιμωρία, Φιοντόρ Ντοστογιέβσκι


Όλα, ακόμα και το έγκλημά του, η καταδίκη του και η φυλακή,
του φαίνονταν τώρα σαν ένα ξένο, παράξενο γεγονός,
που δεν είχε καμιά σχέση μαζί του.
Δεν μπορούσε όμως να σκεφτεί τίποτα για πολλή ώρα εκείνο το βράδυ
κι ούτε μπορούσε ν’ αναλύσει ή να συνειδητοποιήσει. Απλώς αισθανόταν.
Η ζωή είχε μπει στη θέση της διαλεκτικής και κάτι εντελώς διαφορετικό άνοιγε τώρα
το δρόμο του μες το μυαλό του.

Από τις τελευταίες σελίδες του βιβλίου είναι το παραπάνω απόσπασμα -όταν πια ο κύκλος του εγκλήματος του Ρασκόλνικοφ έχει κλείσει- κι όλο το περιεχόμενο του μυθιστορήματος θαρρείς συνοψίζεται σ’ αυτές τις λίγες γραμμές. Το έγκλημα και η υπέρβασή του· η υπέρβαση της εσωτερικής πάλης· το πέρασμα της συνείδησης σ’ ένα άλλο επίπεδο όπου είναι κυρίαρχη η δύναμη της ζωής. Ο αναγνώστης αφήνει τον ήρωα στη φυλακή όπου έχει οδηγηθεί μετά από αυτόβουλη ομολογία, αλλά είναι πια λυτρωμένος, πνευματικά ελεύθερος.

Τα πράγματα βέβαια δεν είναι τόσο μονοδιάστατα στα έργα του Ντοστογιέφσκι· έτσι κι εδώ, το κείμενο κινείται σε πολλά επίπεδα και οι ήρωες ξεδιπλώνουν αβίαστα όλες τις αντιφάσεις τους. Ο Ρασκόλνικοφ δεν είναι ένας συνηθισμένος εγκληματίας και η μεταστροφή του δεν είναι μια χριστιανικού τύπου μετάνοια. Αν κι ο Ντοστογιέβσκι επιτρέπει ΚΑΙ αυτή την ανάγνωση. Όμως κατά τη γνώμη μου προχωρά πολύ περισσότερο, και σε πλάτος και σε βάθος. Σε πλάτος γιατί υπάρχει μια περιρρέουσα κοινωνική κατάσταση και ιδεολογία που θέτει ηθικά διλήμματα (του τύπου «αξίζει να θυσιαστεί/φονευτεί μια ζωή –μια ψείρα- ένα εγκληματάκι για να γίνουν πολλές αγαθοεργίες;», «υπάρχουν ζωές που αξίζουν περισσότερο από άλλες;», "υπάρχουν κάποια “εξαιρετικά” άτομα, που έχουν απόλυτο δικαίωμα να κάνουν όλων των ειδών τις ατιμίες;»), στα οποία ο Ρασκόλνικοφ καλείται ν’ απαντήσει έμπρακτα· σε βάθος γιατί ο συγγραφέας προχωρά και ανατέμνει ψυχικές δομές της ανθρώπινης ύπαρξης «απαντώντας» αυτή τη φορά σε ερωτήματα όπως «η ψυχή του ανθρώπου αντέχει στο φόνο;» ή «η ψυχή του ανθρώπου αντέχει στην απόκρυψη της αληθινής της φύσης;», διεισδύοντας στις πιο εσωτερικές φωνές ενός προσώπου, πιο συγκεκριμένα του Ρασκόλνικοφ. Τέλος, «ζωγραφίζει», στήνει σκηνικά, σκιαγραφεί ανθρώπινους χαρακτήρες, μεταφέρει τον παλμό των κοινωνικών αντιθέσεων και τη μυρωδιά της πολιτικής κατάστασης στα χρόνια μετά τον Ναπολέοντα.

Ο Ρασκόνικοφ –σκόπιμα προφανώς- δεν έχει κοινωνικό κύρος, δεν εκπροσωπεί κάποια κοινωνική τάξη. Είναι ταπεινής καταγωγής, ένας «πρώην» φοιτητής, πολύ φτωχός, ακοινώνητος, περήφανος. Πολύ όμορφος αλλά κακοντυμένος και χλωμός. Χωρίς ξεκάθαρη πολιτική θέση ή ιδεολογία, θαυμαστής του Ναπολέοντα, σέρνει μια απελπισία στα όρια του μηδενισμού· ένας «φυγάνθρωπος», όπως τον χαρακτηρίζει ο Κ. Παπαγιώργης (Ντοστογιέβσκι, σελ. 233).

Αναποφασιστικότητα, δειλία, ντροπή, σιχασιά αλλά κι ερεθισμός και ένταση είναι τα παλλόμενα συναισθήματα του ήρωα όπως μας μεταφέρονται από την πρώτη κιόλας σελίδα. Η απόφαση έχει παρθεί αλλά η συνείδηση βρίσκεται σε σύγχυση. Ο ίδιος του ο φόβος, καθώς κατεβαίνει τις σκάλες έχοντας δρομολογήσει το έγκλημα, τον κάνει να απορεί: την ώρα που πάω να κάνω κάτι τόσο σοβαρό, να φοβάμαι αυτά τα τιποτένια! (…) ήθελα να’ ξερα. Τι να’ ναι αυτό που φοβούνται περισσότερο απ’ όλα οι άνθρωποι; Το καινούριο βήμα, την καινούρια δική τους λέξη. Αυτό είναι που φοβούνται πιο πολύ…Οι άνθρωποι οι εξαιρετικοί, κατά τον Ρασκόλνικοφ (όπως τουλάχιστον μαθαίνουμε στο τέλος του μυθιστορήματος από ένα άρθρο «Περί εγκλήματος» που έχει ήδη δημοσιεύσει) έχουν το χάρισμα και το ταλέντο να πουν στο περιβάλλον τους έναν καινούριο λόγο. Την καινούρια τάξη πραγμάτων, την καινούρια συνείδηση.
Η ταύτιση με τον ήρωα στην οποία μας καθοδηγεί βήμα-βήμα ο συγγραφέας, μας κάνει ν’ αγκαλιάζουμε με σχετική συμπάθεια τη γεμάτη ένταση ψυχή, κι αυτό γίνεται καθώς ακούμε συνέχεια την εσωτερική φωνή του, τον πολυφωνικό τρόπο με τον οποίο βιώνει κάθε εμπόδιο· ακούμε την αγωνία του πριν αλλά και μετά το έγκλημα. «Το εσώτατο σημείο όπου φωλιάζει ο ψυχισμός», όπως γράφει ο Κωστής Παπαγιώργης στο «Ντοστογιέβσκι», σελ 239, «δεν είναι ένας ελεγχόμενος χώρος σιωπής αλλά ένα ακατάπαυστο μούρμουρο, ένα λαλίστατο ηχείο όπου αντηχούν οι φωνές των άλλων, που προκαλούν, κατηγορούν και διώκουν. Ο Ντοστογιέβσκι έβλεπε τη συνείδηση σαν μια κονίστρα αντιδικίας και μόνιμης λογομαχίας, έναν ανοίκειο χώρο πυκνοκατοικημένο από όλες τις δόλιες εκφάνσεις του «εγώ» και του «εσύ».

Πολλά είναι τα εξωτερικά στοιχεία που θα μπορούσαν να αιτιολογήσουν το έγκλημα: η φτώχεια, ο στρυφνός και αντιπαθητικός χαρακτήρας της γριας-εκμεταλλεύτριας, η οικτρή οικονομική κατάσταση της μητέρας και της περήφανης αδελφής που αναγκάζεται να «πουληθεί» για τους δικούς της ανθρώπους (το πράγμα είναι ολοφάνερο, για τον εαυτό της, για την άνεσή της, ακόμα και για να σώσει τον εαυτό της από το θάνατο, δε θα πουλιότανε, αλλά για τον άλλον, να που πουλιέται! Πουλιέται για ένα αγαπημένο της πρόσωπο, για ένα άτομο που λατρεύει. Αποθανέτω η ψυχή μου! Φτάνει αυτά τα πλάσματα που αγαπήσαμε να είναι ευτυχισμένα!) Όμως, τίποτα απ’ όλα αυτά δεν προβάλλεται ιδιαίτερα. Τα στοιχεία αυτά λειτουργούν, υποθέτει ο αναγνώστης, όχι όμως ως καθοριστικά κίνητρα του ήρωα, αλλά ως παράγοντες που δεν τον εμποδίζουν να δράσει διαφορετικά. Ο Ντοστογιέβσκι μάς τον δείχνει να οδηγείται σχεδόν υπνωτισμένος προς το φόνο, σαν κάτι που «πρέπει» να γίνει, χωρίς να φωτίζει, χωρίς να εξηγεί, χωρίς να ερμηνεύει. Ο παντογνώστης αφηγητής πολύ σπάνια θα ερμηνεύσει, απλώς καταγράφει, διεισδύοντας όμως σε κάθε πτυχή της εσωτερικότητας του ήρωα. Κι ακόμα πιο αποπροσανατολιστικό είναι το στοιχείο μιας σπάνιας φιλευσπλαχνίας και ευαισθησίας που διακρίνει τον Ρασκόλνικοφ και ζωγραφίζεται στα επεισόδια με τον Μαρμελάντοφ, τη Σόνια, το νεαρό μεθυσμένο κορίτσι, τη στάση που κρατά απέναντι στην αδελφή του. Είναι φιλεύσπλαχνος και δίνει απλόχερα τα λιγοστά του χρήματα για να βοηθήσει. Κι όλα αυτά πριν το φόνο.
Μένει έτσι γυμνό, καθαρό το ιδεολογικό στοιχείο ως κίνητρο, που προοικονομείται στο πρώτο μέρος αλλά γίνεται πιο διαυγές στο δεύτερο μισό – ο ήρωας μένει «πιστός» στις ιδέες του περί εξαιρετικών ανθρώπων μέχρι τέλους, που πάει στη φυλακή. Και όχι, ούτε τότε μετάνιωσε, με τη χριστιανική σημασία του όρου.
Λοιπόν;
Γιατί σκότωσε ο Ρασκόλνικοφ;
Ούτε κι ο ίδιος ξέρει καλά καλά.
Αυτό που δίνει νόημα στην πράξη του είναι αυτό που ακολουθεί το φόνο, το χτίσιμο της συνείδησης γύρω από το ρήγμα που άνοιξε ο ίδιος στον εαυτό του.

Οδηγήθηκε στο φόνο σαν από κάποια αναγκαιότητα, σε μια κατάσταση οριακή ψυχικά και σωματικά, και εξαντλεί όλες του τις πνευματικές και σωματικές δυνάμεις για να μην αποκαλυφθεί. Κινείται στο «κόκκινο» και μαζί του συμπάσχουμε κι εμείς, όχι μόνο στη φονική πράξη αλλά και σε ό, τι ακολουθεί. Γιατί γρήγορα διαψεύδεται η αρχική του πεποίθηση ότι ο φόνος θα ολοκληρωθεί όταν απλά θα έχει συντελεστεί η πράξη. Ο διπλός φόνος (αναγκάστηκε να σκοτώσει και την αδερφή της γριας) κάθε λεπτό δίνει ώθηση σ’ ένα εφιαλτικό κυνηγητό προκειμένου να μην τον υποπτευτούν. Οι δοκιμασίες που περνά είναι απρόβλεπτες και ποικίλες: πιο απίθανη απ’ όλες η ομολογία του Νικολάι – μπογιατζή στον πρώτο όροφο- ότι εκείνος διέπραξε το φόνο! Κι ακόμα πιο απίθανοι οι ελιγμοί του δαιμόνιου ντετέκτιβ, του Πορφύρη, που σαν alter ego, παίζει το παιχνίδι του ποντικού με τη γάτα και βασανίζει την κουρασμένη συνείδηση του Ρασκόλνικοφ. Η «αστυνομική» πλοκή συναρπαστική, ακόμα και στο επίπεδο τί-ποιος- πού.

Μπορεί κάποιος να σταθεί στο ουσιαστικό θρησκευτικό στοιχείο, για την ακρίβεια στο απόσταγμα της χριστιανικής θεώρησης για τη ζωή (ο άνθρωπος αξίζει να ευτυχεί πάντα μέσα από τον πόνο) που αναμφισβήτητα υπάρχει στο έργο του Ντοστογιέβσκι κι ενσαρκώνεται μέσα από τον τύπο της γεμάτης αγάπη και αυταπάρνηση Σόνιας. Μπορεί επίσης κάποιος να δει την ιδεολογική πάλη της εποχής (μηδενισμός, επανάσταση, σοσιαλισμός, ριζοσπαστισμός: όλα εξαρτώνται από το περιβάλλον; Ο άνθρωπος δεν είναι τίποτα; μπορούμε να θυσιάσουμε το άτομο για το κοινωνικό συμφέρον;). Ο Κ. Παπαγιώργης μιλά για τον αγώνα του Ντοστογιέβσκι κατά των ορθολογικών θεωριών (του σοσιαλισμού και του καθολικισμού μη εξαιρουμένων), που ουσιαστικά φυσικοποιούν τον άνθρωπο, τον εντάσσουν σε μια απαρέγκλιτη αναγκαιότητα στην οποία μόνο υποκύπτοντας μπορεί να επιβιώσει». Θα μπορούσε λοιπόν να στηρίξει κάποιος τη άποψη ότι ο Ντοστογιέβσκι, με εργαλείο τη λογοτεχνία, δηλαδή την αφήγηση βιωμένης εμπειρίας, αντικρούει αυτήν την αντίληψη.

Όλα αυτά τα επίπεδα ενυπάρχουν και διαπλέκονται. Όμως προτίμησα να εστιάσω στην περίπτωση καθαρά της ατομικής συνείδησης. Ο Ρασκόλνικοφ είναι ένας άνθρωπος που υψώνει την ελευθερία της βούλησης ενάντια σε ό, τι ο ίδιος θεωρεί κατεστημένο, που χωρίς κανένα φανερό καταναγκασμό –ούτε καν εξωτερικό κίνητρο-, επιλέγει «ελεύθερα», να διαπράξει τη βαρύτερη αμαρτία, δοκιμάζοντας τα όριά του. Πιστεύει ότι έχει το χάρισμα, τη δύναμη να ξεφύγει από το πεπρωμένο της ανωνυμίας και της μιζέριας. Προβαίνει στην πράξη-κλειδί, αλλά «ο φόνος φαίνεται να έχει πλήξει μέσα του ένα μυστικό κέντρο το οποίο δε μπορούσε πρωτύτερα να υποψιαστεί», κι όπως ο ίδιος ο Ντοστογιέβσκι γράφει στα Σημειωματάριά του, «μόνο μετά το έγκλημα αρχίζει η ηθική εξέλιξή του και εμφανίζεται η δυνατότητα ορισμένων ερωτημάτων που πρωτύτερα δεν υπήρχαν».
Ο φόβος της τιμωρίας αποδεικνύεται στην πορεία λιγότερο ισχυρός από το πάθος να καταλάβει τα αληθινά κίνητρα της πράξης του, την αλήθεια (δηλαδή τα όρια) της ύπαρξής του. Μπορεί να φοβάται, αλλά νιώθει αθώος. Ούτε μια στιγμή, στους ατέλειωτους εσωτερικούς μονολόγους δε φάνηκε να νιώθει φρίκη ή οίκτο για τα εγκλήματά του. Κρύβεται αλλά φανερώνεται κιόλας. Γεμάτος υπερένταση περιγράφει αναλυτικά, δυο μέρες μετά το φόνο, στον Ζομιότοφ απαντώντας στην ερώτηση «τι θα έκανε αν έπρεπε να κρύψει τα χρήματα» λέγοντας φαρδιά πλατιά την αλήθεια!
Ήξερε τι έκανε μα δε μπορούσε να συγκρατήσει τον εαυτό του. Η τρομερή λέξη πήδαγε πάνω στα χείλη του. Λίγο ακόμα και θα του ξέφευγε, λίγο ακόμα και θα την πρόφερε!
-Κι αν τη σκότωσα εγώ τη γριά και τη Λισαβέτα; Πρόφερε ξαφνικά, και συνήλθε.
Αυτό που τον βασανίζει δεν είναι οι τύψεις, οι ενοχές ή η λύπηση, αλλά το ότι είναι δειλός (ελευθερία και εξουσία, εξουσία το σπουδαιότερο! Εξουσία πάνω σ’ όλα τα «τρέμοντα καθάρματα» και πάνω σ’ όλη τη μυρμηγκοφωλιά τους. Να ο σκοπός!). Κι αυτό που τον κάνει να μιλήσει στη Σόνια είναι η ανάγκη του να υπερβεί για μια ακόμα φορά τον εαυτό του (Σε χρειάζουμαι, γι αυτό ήρθα σε σένα (…) Μήπως κι εσύ δεν έκανες το ίδιο; Και συ επίσης παρέβης… είχες τη δύναμη να παραβείς. Σήκωσες το χέρι ενάντια στον εαυτό σου, κατάστρεψες μια ζωή…. Τη δική σου. Το ίδιο κάνει).
Η σκηνή της εξομολόγησης στη Σόνια είναι από τις πιο καθοριστικές στο δρόμο προς την αυτογνωσία. Η συνείδηση του εαυτού γίνεται μέσα από τη συναισθηματική ωρίμανση (άπειρα τα συναισθήματα που καταγράφονται σ’ αυτές τις οριακές στιγμές, έντονα και αλυσιδωτά) καθώς ο Ρασκόλνικοφ προσπαθεί να απαντήσει έλλογα στο «γιατί». Και είναι αλλεπάλληλα τα στρώματα των αιτίων, όλα έγκυρα και πραγματικά, αλλά η «αλήθεια» στη σύνθεσή τους, ρευστή και δυσδιάκριτη:
Ε, καλά, για να ληστέψω.
Ήθελα και να βοηθήσω τη μητέρα μου.
Ήθελα να γίνω Ναπολέοντας.
Το μόνο που έκανα ήταν που σκότωσα μια ψείρα, Σόνια, ένα άχρηστο, σιχαμένο, βρομερό ζωύφιο.
Κατάλαβα πως η εξουσία δίνεται μόνο στους ανθρώπους που τολμούν να σκύψουν και να την πάρουν.
Ήθελα να χω την τόλμη… και τη σκότωσα.
Ήθελα να ν’ ανακαλύψω τότε, κι όσο γινόταν πιο γρήγορα, αν είμαι μια ψείρα σαν όλους τους άλλους ή ένας άνθρωπος. Αν μπορούσα να δρασκελίσω πάνω από εμπόδια ή όχι, αν θα’χα την τόλμη να σκύψω και να πάρω τη δύναμη ή όχι, αν είμαι ένα τρέμον οντάριο.
Όχι, δε μπόρεσε να «πάρει τη δύναμη», αυτού του είδους τη δύναμη. Μέχρι λίγο πριν το τέλος του βιβλίου καταλογίζει στον εαυτό του δειλία και αποτυχία. Ο εγωισμός του είχε τσακίσει. Η εξοργισμένη του συνείδηση δε βρήκε καμιά τρομερή ενοχή στο παρελθόν του, εχτός ίσως από μια αποτυχία που θα μπορούσε να συμβεί στον καθένα.

Πράγματι, η απόγνωση τον ακολουθεί ακόμα και στο κάτεργο:
Μια αδιάκοπη κι άσκοπη αγωνία στο παρόν, και μια αδιάκοπη θυσία στο μέλλον, μια θυσία που δε θα’ φερνε τίποτα- αυτά είχε να περιμένει σ’ αυτόν τον κόσμο. Γιατί να ζήσει, τι να επιδιώξει; Τι σχέδια να κάνει; Να ζήσει για να υπάρχει; Το να υπάρχει μονάχα, πάντα του ήταν λίγο. Πάντοτε ήθελε κάτι περισσότερο. Ίσως μάλιστα να’ χε δει τον εαυτό του σαν άνθρωπο που του επιτρέπονταν περισσότερα απ’ όσα στους άλλους εξαιτίας ακριβώς των δυνατών και ασυγκράτητων επιθυμιών του.Η Σόνια πήγαινε καθημερινά και τον έβλεπε στο κάτεργο. Τις περισσότερες φορές έφευγε λυπημένη, πάντα σα να’ παιρνε το χέρι της με κάποια αποστροφή. Πάντα φαινόταν θυμωμένος που την έβλεπε και μερικές φορές δεν έβγαζε λέξη απ΄το στόμα του σ’ όλη τη διάρκεια της επίσκεψής της.Όμως η θηλυκή της παρουσία είναι ο καταλύτης, η παρεξηγημένη δύναμη, η anima που θα τον πάρει από το χέρι και θα τον οδηγήσει πίσω, στον εαυτό του. Δε συγχωρεί ακριβώς (άλλωστε τον επιπλήττει και τον συμβουλεύει να παραδοθεί) αλλά τον αγαπά. Απλά και χωρίς όρους: τι έκανες, τι έκανες στον εαυτό σου, είναι η πρώτη της αντίδραση. Δεν υπάρχει κανένας στον κόσμο δυστυχισμένος σαν κι εσένα.Γιατί η Σόνια είναι το βλέμμα, ο καθρέφτης, το μάτι που αγκαλιάζει όλα τα πάθη, αθώα ακριβώς γιατί κι εκείνη είναι βουτηγμένη σ’ -αυτό που οι άνθρωποι αποκαλούν - «αμαρτία». Η ψυχή που συν-κινείται και συν-πάσχει, που θα φιλήσει το μεταμορφωμένο βάτραχο και θα τον ελευθερώσει, κάνοντάς τον να αποδεχτεί την αναγκαιότητα της μοίρας του:

Όλα, ακόμα και το έγκλημά του, η καταδίκη του και η φυλακή, του φαίνονταν τώρα σαν ένα ξένο, παράξενο γεγονός, που δεν είχε καμιά σχέση μαζί του. Δεν μπορούσε όμως να σκεφτεί τίποτα για πολλή ώρα εκείνο το βράδυκι ούτε μπορούσε ν’ αναλύσει ή να συνειδητοποιήσει. Απλώς αισθανόταν. Η ζωή είχε μπει στη θέση της διαλεκτικής και κάτι εντελώς διαφορετικό άνοιγε τώρα το δρόμο του μες το μυαλό του. 

Από το blog http://anagnosi.blogspot.gr/2010/10/blog-post.html,
Κείμενο: Χριστίνα Παπαγγελή
Read More »

Η Μεγάλη Εβδομάδα του Οδυσσέα Ελύτη


Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ
Κατάκοπος από τις ουράνιες περιπέτειες, έπεσα τις πρωινές ώρες να κοιμηθώ.
Στο τζάμι, με κοίταζε η παλαιά Σελήνη, φορώντας την προσωπίδα του Ήλιου.

Μ. ΤΡΙΤΗ
Μόλις σήμερα βρήκα το θάρρος και ξεσκέπασα το κηπάκι σαν φέρετρο.
Με πήραν κατάμουτρα οι μυρωδιές, λεμόνι, γαρίφαλο.
Ύστερα παραμέρισα τα χρόνια, τα φρέσκα πέταλα και να:
η μητέρα μου, μ’ ένα μεγάλο άσπρο καπέλο και το παλιό χρυσό ρολόι της κρεμασμένο στο στήθος.
Θλιμμένη και προσεκτική. Πρόσεχε κάτι ακριβώς πίσω από μένα.
Δεν πρόφτασα να γυρίσω να δω γιατί λιποθύμησα.

Μ. ΤΕΤΑΡΤΗ
Ολοένα οι κάκτοι μεγαλώνουν κι ολοένα οι άνθρωποι ονειρεύονται σα να ’ταν αιώνιοι. Όμως το μέσα μέρος του Ύπνου έχει όλο φαγωθεί και μπορείς τώρα να ξεχωρίσεις καθαρά τι σημαίνει κείνος ο μαύρος όγκος που σαλεύει
Ο λίγες μέρες πριν ακόμη μόλις αναστεναγμός
Και τώρα μαύρος αιώνας.

Μ. ΠΕΜΠΤΗ
Μέρα τρεμάμενη, όμορφη σαν νεκροταφείο
με κατεβασιές ψυχρού ουρανού
Γονατιστή Παναγία κι αραχνιασμένη
Τα χωμάτινα πόδια μου άλλοτε
(Πολύ νέος ή και ανόητα όμορφος θα πρέπει
να ήμουν)
Οι και δύο και τρεις ψυχές που δύανε
Γέμιζαν τα τζάμια ηλιοβασίλεμα.

Μ. ΠΕΜΠΤΗ, β
Σωστός Θεός. Όμως κι αυτός έπινε το φαρμάκι του
γουλιά γουλιά καθώς του είχε ταχθεί
έως ότου ακούστηκε η μεγάλη έκρηξη.
Χάθηκαν τα βουνά. Και τότε αλήθεια φάνηκε
πίσω από το πελώριο πηγούνι ο κύλικας
Κι αργότερα οι νεκροί μες στους ατμούς, εκτάδην.

Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
Σαν να μονολογώ, σωπαίνω.
Ίσως και να ’μαι σε κατάσταση βοτάνου ακόμη
φαρμακευτικού ή φιδιού μιας κρύας Παρασκευής
Ή μπορεί και ζώου από κείνα τα ιερά
με τ’ αυτί το μεγάλο γεμάτο ήχους βαρείς
και θόρυβο μεταλλικό από θυμιατήρια.

Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, β
Αντίς για Όνειρο
Πένθιμος πράος ουρανός μες στο λιβάνι
αναθρώσκουν παλαιές Μητέρες ορθές σαν κηροπήγια
τυφεκιοφόροι νεοσύλλεκτοι σε ανάπαυση
μικρά σκάμματα ορθογώνια, ραντιστήρια, νάρκισσοι.
Σαν να ’μαι, λέει, ο θάνατος ο ίδιος αλλ’
ακόμη νέος αγένειος που μόλις ξεκινά
κι ακούει πρώτη φορά μέσα στο θάμβος των κεριών
το «δεύτε λάβετε τελευταίον ασπασμόν».

Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ
Περαστική από τη χθεσινή αϋπνία μου
λίγο, για μια στιγμή, μου χαμογέλασε
η θεούλα με τη μωβ κορδέλα
που από παιδάκι μου κυκλοφοράει τα μυστικά
Ύστερα χάθηκε πλέοντας δεξιά
να πάει ν’ αδειάσει τον κουβά με τ’ απορρίματά μου
– της ψυχής αποτσίγαρα κι αποποιηματάκια –
εκεί που βράζει ακόμη όλο παλιά νεότητα
και αγέρωχο το πέλαγος.

Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ, β
Πάλι μες στην κοιλιά της θάλασσας το μαύρο
εκείνο σύννεφο που ανεβάζει κάπνες
όπως φωνές επάνω από ναυάγιο
Χαμένοι αυτοί που πιάνονται από τ’ Άπιαστα
Όπως εγώ προχθές του Αγίου Γεωργίου ανήμερα
που πήα να παραβγώ μ’ αλόγατα όρθια
και θωρακοφόρους
και μου χύθηκε όλη, όξω απ’ τη γης, η ερωτοπαθής
ψυχή μου.

(Από την ποιητική συλλογή «Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου»).


Read More »