Οι κλασικοί επιστρέφουν

"Φαινόμενο της εποχής; Ανάγκη των καιρών; Η διαχρονικότητα σε ό,τι αξίζει; Το σίγουρο είναι ότι το βιβλίο παύει να είναι το-προϊόν-των-τριών-μηνών. Οι εκδότες επανεκδίδουν το βαρύ πυροβολικό τους και οι προθήκες γεμίζουν με κλασσικούς που έως χθες τους θεωρούσαμε, αν και άγνωστους, κατ’ ουσίαν, εμείς δεδομένους."


Γράφει η Ελένη Γκίκα

Οι εκδόσεις «Γκοβόστη» επανεκδίδουν Ντοστογιέφσκι [κυκλοφόρησαν ήδη «Ο ηλίθιος» σε επίτομη έκδοση 832 σελίδων, οι τρεις διάσημες νουβέλες «Λευκές νύχτες- Το όνειρο ενός γελοίου- Μια γλυκιά γυναίκα» σε έναν τόμο, το «Έγκλημα και τιμωρία» σε επίτομη έκδοση 784 σελίδων και «Οι δαιμονισμένοι» στις ήδη γνωστές μεταφράσεις του Άρη Αλεξάνδρου] και απ’ ό,τι μας λέει ο εκδότης Κώστας Γκοβόστης «θα επανακυκλοφορήσει όλος ο Ντοστογιέφσκι σε νέες αναστοιχειοθετημένες εκδόσεις αλλά και νέες τιμές μειωμένες». Ο λόγος σαφής «ως ένας από τους «φαινομενικά» σκοτεινούς συγγραφείς ίσως είναι στο πνεύμα της εποχής όσο λίγοι, είναι ένας συγγραφέας βαθιά ανθρωπιστής, με απερίγραπτη πίστη στη δύναμη του ανθρώπου και της ηθικής, που εξερευνά τα μύχια της ανθρώπινης ψυχής. Το έργο του δείχνει το δρόμο για την απαραίτητη αυτογνωσία και ταυτόχρονα αποτελεί το έσχατο καταφύγιο, ελπίζουμε, ενάντια στη σύγχρονη αλλοτρίωση των βασικών ανθρωπιστικών αξιών. Γιατί ας μην γελιόμαστε, από εκεί ξεκίνησαν όλα…» Γι’ αυτό και «αναδιοργανώνουμε και εμπλουτίζουμε το βιβλιοπωλείο μας εξειδικεύοντάς το σε κλασικά αναγνώσματα. Οργανώνουμε ένα βιβλιοπωλείο στο οποίο η πρώτη προτεραιότητα δεν είναι απαραίτητα η προβολή των νέων κυκλοφοριών αλλά η προβολή των κλασικών και διαχρονικών αξιών και απολαύσεων».

Στο μεταξύ, καινούργιοι εκδοτικοί οίκοι ξεκινούν με κλασικά εφόδια και δίνουν στο αναγνωστικό κοινό κλασικά αριστουργήματα. Οι εκδόσεις «Ποικίλη Στοά» του δημοσιογράφου και συγγραφέα Ξενοφώντα Μπρουντζάκη με μεγάλη εμπειρία στον χώρο του βιβλίου έχει ήδη εκδώσει Ντίκενς «Η δίκη για φόνο και άλλα μυστήρια», Μάνσφιλντ «Σε μια γερμανική πανσιόν», Μέλβιλ «Τα μαγεμένα νησιά», Ντε Κουίνσι «Ο εκδικητής», Ουγκώ «Ύμνος στην Ενωμένη Ευρώπη» κ.α. συντελώντας μέσα σε μόλις μία χρονιά σε ένα εκδοτικό θαύμα.


Οι εκδόσεις «Καλέντη» απ’ ότι μας λέει ο εκδότης Αλέξανδρος Καλέντης ξεκινά τον Σεπτέμβρη τα «Επιλεγμένα Έργα Λογοτεχνίας» με Άλφρεντ Ντέμπλιν «Οι δύο φίλες και η υπόθεση φαρμακείας», Τζόναθαν Σκρίβενερ «Κλοντ Χάουτον» και Λουίτζι Πιραντέλο «Ο σύζυγός της». «Ο Πιραντέλο αναφέρεται στο θέμα της φιλοδοξίας, της αλλοτρίωσης και της ακεραιότητας των σχέσεων», κι είναι σα να αναφέρεται, τελικά, στην εποχή μας.

Αλλά το ελπιδοφόρο φαινόμενο έχει ήδη ξεκινήσει και τα δείγματα ορατά: Ο Άντουάν ντε Σαιντ- Εξυπερύ επανακυκλοφορεί στο σύνολό του από τον «Ψυχογιό» (Ο Μικρός Πρίγκιπας, Νυχτερνή Πτήση, Πολεμικός πιλότος και Η γη των ανθρώπων). «Η δίκη» του Κάφκα, ο «Μόμπι Ντικ» του Μελβίλ, ακόμα και «Ο αναρχικός τραπεζίτης» του Πεσσόα εκδίδεται από την κλασσική σειρά του «Μίνωα». Οι εκδόσεις Gutenberg εκτός της εξαιρετικής κλασσικής σειράς Orbis Literae που συνεχίζεται σταθερά και επιμένει καιρό παραδίδοντας τίτλους εμβληματικούς στο αναγνωστικό κοινό όπως «Αρμαντέιλ» του Κόλλινς και τον «Ζοφερό οίκο» του Ντίκενς, επανεκδίδει προσφάτως και ολόκληρο τον Πεσσόα, τον Νίτσε και τον Ίψεν: «Γράμματα στην Οφέλια», «Ηρόστρατος», «Ουσία του Εμπορίου», «Ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο», «Φαούστο» σε εξαιρετικές μεταφράσεις επαναφέρουν τον πορτογάλο ποιητή με τους 72 ετερώνυμους στις προθήκες ξανά. Μαζί με τον Χώθορν Ναθάνιελ και τον «Μαρμάρινο Φαύνο» του.

Όσον αφορά τον Ίψεν από τις εκδόσεις Gutenberg εκδόθηκαν πρόσφατα «Ο αρχιμάστορας Σόλνες» και «Ιωάννης Γαβριήλ Μπόργκμαν», «Ο μικρός Έγιολ» με τα υπόλοιπα έργα του στα εκδοτικά σχέδια και με τον Νίτσε ήδη στις προθήκες.
Απ’ τις εκδόσεις της Εστίας συνεχίζεται ο Μαρσέλ Προυστ με την έκδοση του τόμου «Η Αλμπερτίν Αγνοούμενη» όσον αφορά το μεγάλο του έργο «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο».

Από την ιδιαιτέρως προσεγμένη «Κίχλη» κυκλοφορεί «Η Χοντρομπαλού» του Γκυ ντε Μωπασάν. Από τις εκδόσεις «Έναστρον» κυκλοφόρησε πρόσφατα ο «Συνταγματάρχης Σαμπέρ» του Ονορέ ντε Μπαλζάκ. Από τον «Πατάκη» ξεκίνησε με μικρά κλασσικά διαμαντάκια ήδη η πρώτη σειρά «Βανίνα Βανίνι και Η δούκισσα του Παλλιάνο» του Σταντάλ και «Ιστορίες από τον Ειρηνικό» του Τζακ Λόντον. Από τον «Κέδρο» κυκλοφόρησε επιτέλους η «Ανάσταση» του Τολστόι που απουσίαζε από τις προθήκες καιρό. Στις εκδόσεις «Παπαδόπουλος» και στην κλασική σειρά Θερβάντες συναντάμε τίτλους όπως ο «Δον Κιχώτης» του Θερβάντες, Στήβενσον και «Το νησί των θησαυρών», Γκολντό και «Ο υπηρέτης των δυο αφεντάδων», βιβλία που επανέρχονται για να μας υπενθυμίζουν ότι ο χρόνος δεν διασώζει τίποτε, έτσι, ματαίως. Το πιο σπουδαίο, όμως, είναι η σειρά «Τόξο» «Κλασική λογοτεχνία για παιδιά». Με την «Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων», «Το φάντασμα της όπερας», τον «Δον Κιχώτη», τα περίφημα «Με οικογένεια», «Χωρίς οικογένεια», «Ανεμοδαρμένα ύψη», «Όλιβερ Τουίστ», «Πρίγκιπας και φτωχός» και όσα αγαπήσαμε κάποτε και σωστά, σε καινούργιες εκδόσεις να ανατέλλουν.


Οι αιτίες για την επιστροφή όλων στα κλασικά έργα; Πολλές. «Τα τιμαλφή» αφ’ ενός που αναζητάμε οι πάντες σε ό,τι αξίζει, οι λογοτεχνικές ρίζες και το σπουδαίο παρελθόν. Η ιστορία που κάνει κύκλους και η Λογοτεχνία που το αποδεικνύει. Η πληθώρα των αυτοεκδόσεων και η εκδοτική φούσκα που ακόμα και τώρα καλά κρατεί και ενδεχομένως τα δικαιώματα, που δεν υπάρχουν για τους ήδη… νεκρούς. Όπως και να ‘χει ολοζώντανη απ’ όλα τούτα αναδύεται η Λογοτεχνία και η Τέχνη. Και οι μεγάλοι κερδισμένοι, φυσικά, το Αναγνωστικό Κοινό. Και εκείνο που αξίζει, τελικά, παραμένει και επιμένει.




* Δημοσιεύθηκε στο Έθνος

Read More »

Η πιο όμορφη θάλασσα, από τον Ναζίμ Χικμέτ

...είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει



Θα γελάσεις απ’ τα βάθη των χρυσών σου ματιών
είμαστε μες στο δικό μας κόσμο

Η πιο όμορφη θάλασσα
είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει

Τα πιο όμορφα παιδιά δεν έχουν μεγαλώσει ακόμα

Τις πιο όμορφες μέρες μας
δεν τις έχουμε ζήσει ακόμα

Κι αυτό που θέλω να σου πω
το πιο όμορφο απ’ όλα,
δε στο `χω πει ακόμα.

μτφρ. Γιάννης Ρίτσος

Ο Ναζίμ Χικμέτ (Nâzım Hikmet, Θεσσαλονίκη 15 Ιανουαρίου 1902 – Μόσχα 2 Ιουνίου 1963) ήταν Τούρκος ποιητής και δραματουργός, τα έργα του οποίου μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες.Υπήρξε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Τουρκίας. Πέθανε στην Μόσχα από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 61 ετών.

Αν και τα πρώτα του ποιήματα γράφτηκαν με παραδοσιακό μέτρο, ο Χικμέτ σταδιακά απομακρύνθηκε από τα πλαίσια του μέτρου και της ομοιοκαταληξίας και άρχισε να αναζητεί νέα μορφή για τα ποιήματά του. Κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων διαμονής του στη Σοβιετική Ένωση, η αναζήτηση αυτή έφτασε στο αποκορύφωμά της.

Προτίμησε τον ελεύθερο στίχο, ο οποίος ταίριαζε και με την πλούσια φωνολογία της Τουρκικής γλώσσας. Επηρεάστηκε κυρίως από τον Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι.

Read More »